Uzasadnienie
UZASADNIENIA
T. L., reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. J. F., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1955 r.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny wywłaszczyło, w pkt. 5 orzeczenia, na rzecz Państwa nieruchomość położoną w K., objętą Lwh [...], składającą się z parceli nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącą własność A. L. Wnioskiem z dnia 26 października 2010 r. T. L. (spadkobierca byłego właściciela nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...]) wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1955 r. ze względu na swoją niewłaściwość, a następnie przekazał sprawę Wojewodzie [...].
Pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. Prezes Rady Ministrów rozstrzygnął negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Wojewodą [...] i organem naczelnym wskazując jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku T. L., Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
W związku z takim rozstrzygnięciem wnioskodawca T. L., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] września 2012 r. zwrócił się do organu o udzielenie informacji o stanie sprawy, a także o jak najszybsze merytoryczne rozpoznanie sprawy zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] października 2010 r.
Zawiadomieniem z dnia 3 października 2012 r. organ poinformował wnioskodawcę o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 marca 2013 r. z powodu konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty obrazujące stan prawny nieruchomości.
Pismem z dnia 4 stycznia 2013 r. pełnomocnik T. L. złożył "Wezwanie do zaprzestania naruszenia prawa", a następnie pismem z dnia 1 marca 2013 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej domagając się jednocześnie wymierzenia organowi grzywny na podstawie przepisu art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 270 ze zm.).
Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że termin na rozpatrzenie wniosku T. L. rozpoczął swój bieg w dniu 22 sierpnia 2012 r., po wpłynięciu do organu rozstrzygnięcia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2012 r. Minister wyjaśnił poza tym, że po wpłynięciu powyższego orzeczenia przystąpił do dokonania czynności zmierzających do ustalenia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości oraz do ustalenia adresów stron postępowania. Wskazał ponadto, że w dniu 18 marca 2013 r. uzyskał informację o brakujących adresach stron – M. S. oraz M. L., po czym zawiadomił strony pismem z dnia [...] marca 2013 r. o zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w sprawie. Minister podkreślił, że w toku postępowania stosował najprostsze środki zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy.
W dniu 27 maja 2013 r. wpłynęło do Sądu pismo Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej informujące, że w dniu [...] maja 2013 r. wydał decyzję nr [...] rozpoznającą wniosek skarżącego oraz stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność A. L. (pkt. 5 orzeczenia).
Pismem z dnia 27 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował żądanie skargi wnosząc o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 35 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – powoływanego dalej jako "kpa", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast przepisu art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Wyjaśnić ponadto należy, że w doktrynie wskazuje się, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy ma miejsce takie działanie lub zaniechanie organu, które sprowadza się do prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, tezy do art. 149). Również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, tezy do art. 37).
Jeśli zatem w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Wskazać ponadto należy, że zgodnie z treścią art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na przewlekłość wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie przewlekłości staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2013 r. rozpoznał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji
Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na przewlekłość postępowania nawet wówczas, gdy decyzja ta podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Skoro zatem decyzja Wojewody [...] została wydana po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna.
W tym miejscu wskazać jednak należy, że przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że choć istotnie rozpoznanie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosku T. L. nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych kodeksem postępowania administracyjnego, to naruszenie to nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. Oceniając bowiem okres od dnia złożenia wniosku tj. 26 października 2010 r. do dnia wydania rozstrzygnięcia w sprawie tj. 10 maja 2013 r., nie można pominąć okoliczności, że przepisy dające możliwość oceny przewlekłości prowadzonego postępowania oraz ewentualnego rażącego jej charakteru weszły w życie dopiero w maju 2011 r. oraz, że w sprawie miał miejsce spór kompetencyjny między organem naczelnym a Wojewodą [...], który został rozstrzygnięty przez Prezesa Rady Ministrów dopiero w sierpniu 2012 r. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy m.in. poszukiwał informacji dotyczącej adresów stron postępowania M. S. oraz M.. L., która to informację otrzymał dopiero w dniu 18 marca 2013 r.
Biorąc zatem pod uwagę, że termin na zakończenie sprawy liczyć należy od dnia rozstrzygnięcia powyższego sporu kompetencyjnego oraz okoliczność, że organ nie pozostawał bierny, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 120, art. 200, art. 149 § 1 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji