Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. P. R. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ poinformował, że postępowanie w sprawie o odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości będzie mogło być prowadzone po zakończeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela o przyznanie własności czasowej do cześć ww. nieruchomości o pow. 456 m2. Organ wskazał, że dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii da podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżącego zażalenia do SKO w [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ istotnie dopuścił się bezczynności. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za część ww nieruchomości zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten w ocenie Sądu jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Jednocześnie biorąc pod uwagę sposób postępowania organu po złożeniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomości, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Z analizy akt sprawy wynika, że wniosek Generalnej Dyrekcji Budowy Metra w [...] o wydanie decyzji odszkodowawczej za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu w dniu 8 sierpnia 1983 r. Decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] czerwca 1986 r., nr [...], przyznano odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 1060 m2 z powierzchni ogólnej 1516 m2. Jednak organ nie rozpoznał dotychczas wniosku o przyznanie odszkodowania za pozostałą część nieruchomości o powierzchni 456 m2. A zatem należało uznać, że organ prowadząc postępowanie odszkodowawcze od 1983 r co do pozostałej części nieruchomości działał opieszale, niesprawnie i nieefektywnie oraz dokonywał czynności w dużych odstępach czasu lub w ogóle ich zaniechał, co w sposób oczywisty i nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu rażąco narusza przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3), jak również zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Powyższej oceny nie zmienia fakt, że równolegle do postępowania odszkodowawczego w odniesieniu do tej samej części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 456 m2 prowadzone jest z wniosku z dnia 7 stycznia 1998 r. postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na zasadzie określonej w powyższym dekrecie wyprzedza postępowanie o odszkodowanie za utratę tej nieruchomości dochodzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tylko bowiem negatywny wynik pierwszego postępowania warunkuje możliwość skutecznego ubiegania się o odszkodowanie przez przeddekretowych właścicieli (ich następców prawnych). Istniał więc bezpośredni związek pomiędzy tymi postępowaniami.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości Sądu, że do dnia wydania przez Prezydenta [...] decyzji dekretowej zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca zakończenie postępowania odszkodowawczego Jednakże, co należy podkreślić, organ nie może usprawiedliwiać swojej bezczynności toczącym się równolegle postępowaniem w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy postępowanie o odszkodowanie za tę nieruchomość nie zostało zawieszone. Pomimo bowiem tego, że ww. postępowanie niewątpliwie ma wpływ na kwestię ewentualnego przyznania odszkodowania, brak zawieszenia postępowania odszkodowawczego spowodował związanie organu terminami wynikającymi z treści art. 35 § 3 kpa i zobowiązywał go do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.