Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 marca 2015 r. A. K. zwrócił się do Prezydenta m. [...] o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 1774, ze zm.), odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Państwa.
Pismem z dnia 28 maja 2015 r. wnioskodawca złożył do Wojewody [...] zażalenie w trybie art. 37 kpa na niezałatwienie przez Prezydenta m. [...] przedmiotowej sprawy w terminie.
Następnie dnia 9 lipca 2015 r. A. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta m. [...] w przedmiocie rozpoznania opisanego wniosku. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa, w związku z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Skarżący wniósł o wyznaczenie Prezydentowi m. [...] niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], uznał za uzasadnione zażalenie wnioskodawcy na niezałatwienie przez Prezydenta m. [...] sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za opisaną nieruchomość warszawską i wyznaczył organowi I instancji termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia wydanego postanowienia. Powyższe postanowienie wraz z aktami administracyjnymi wpłynęło do organu I instancji w dniu 21 sierpnia 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m. [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pełnomocnik strony został poinformowany o tym, że z uwagi na analizę zgromadzonej dokumentacji nie było możliwe wydanie decyzji w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. W postępowaniu konieczne jest bowiem ustalenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji.
Poza sporem jest, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia 2 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 10 marca 2015 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent m. [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta m. [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny do rozpatrzenia sprawy jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość wydania orzeczenia merytorycznego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że Prezydent m. [...] nie dokonał żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w aktach sprawy, a zmierzającej do zakończenia postępowania i wydania w sprawie decyzji merytorycznej. Przy czym zauważyć należy, że organ oprócz niedotrzymania terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów kpa, zignorował także termin wskazany przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. Ponadto o przyczynie niedotrzymania terminu zakończenia sprawy organ poinformował stronę dopiero pismem z dnia 25 października 2016 r. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.
Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia licznych dokumentów. Natomiast w rozpatrywanej sprawie organ działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie zdecydowanie krótszym. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta m. [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. naruszenia art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło w oparciu o art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 tej ustawy.