Uzasadnienie
[...] pismem z [...] grudnia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] ([...] ozn. nr rej. hip. [...]).
Skarżący wskazali, że mimo czterokrotnego wezwania (w dniach: [...] lipca 2016 r., [...] stycznia 2017 r., [...] marca 2018 r. i [...] grudnia 2018 r.) do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, organ nadał nie wydał decyzji. W tym stanie rzeczy przewlekłe prowadzenie postępowania nie budzi wątpliwości. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę przez Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w postępowaniu podjęto dotychczas szereg czynności i nadal gromadzony jest materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Skarżący posiadają wiedzę o stanie tego postępowania, bowiem wszystkie pisma kierowane są do nich "do wiadomości". Organ zwrócił również uwagę na okoliczność, że sprawy rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu, jako głównym czynniku determinującym kolejność rozpoznawania spraw. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw, czego domagają się skarżący, nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1, 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłość postępowania, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie Minister Inwestycji i Rozwoju prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, bowiem od dnia [...] stycznia 2016 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek skarżących z dnia [...] stycznia 2016 r., do dnia wyrokowania wniosku tego nie rozpoznał. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Z takim bowiem charakterem przewlekłości mamy do czynienie wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola", a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Z akt sprawy wynika bowiem, że od dnia otrzymania wniosku organ cały czas gromadzi materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpił do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości; [...] maja 2017 r. akta przekazano do opracowania geodezyjnego w celu ustalenia, jakie działki ewidencyjne stanowi obecnie nieruchomość (opinię tę sporządzono w dniu [...] maja 2017 r.) oraz wystąpiono do Sądu Rejonowego [...] o udzielenie zgody na wgląd do zbioru dokumentów księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości; [...] lipca 2017 r. wystąpiono do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie wypisu z ewidencji gruntów dla działek wchodzących w skład nieruchomości; [...] października 2017 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania w sprawie (59 stron postępowania) oraz przekazano akta do opracowania geodezyjnego w celu ustalenia daty objęcia w posiadanie przez gminę nieruchomości oraz ustalenia funkcji określonych dla niej w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania orzeczenia dekretowego (opinię tę sporządzono w dniu [...] listopada 2017 r.); [...] października 2017 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie kopii materiałów Biura Odbudowy Stolicy sporządzonych w latach 1945/46 obejmujących przedmiotową nieruchomość; [...] marca 2018 r. wystąpiono do Urzędu Dzielnicy [...] o nadesłanie wykazu sprzedanych lokali w budynkach posadowionych na przedmiotowej nieruchomości; [...] marca 2018 r. zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu Dzielnicy [...] o ustalenie aktualnych adresów stron postępowania; [...] kwietnia 2018 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy [...] o ustalenie, kiedy wybudowano budynek na nieruchomości oraz czy inwestycja poprzedzona była decyzją lokalizacyjną; [...] kwietnia 2018 r., wystąpiono do [...] o nadesłanie dokumentu stwierdzającego prawa do spadku po [...] i wskazanie adresów jego spadkobierców (akt poświadczenia dziedziczenia wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2019 r.). O wszystkich powyższych czynnościach organ informował również pełnomocnika skarżących.
Jak wynika ponadto z udzielonej na skargę odpowiedzi, oprócz konieczności gromadzenia materiału dowodowego, przyczyną zwłoki w rozpatrzeniu wniosku skarżących była znaczna liczba spraw, jakie przed jego wniesieniem wpłynęły do organu i ograniczony zasób kadrowy komórki merytorycznej urzędu obsługującego organ odpowiedzialnej za ich załatwienie. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają Ministra od zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Sposób organizacji pracy i wykorzystania kadr nie są bowiem okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, są one czynnikami obiektywnie weryfikowalnymi, które winny być uwzględniane przy ocenie charakteru zaistniałej przewlekłości.
W związku z powyższym brak jest wystarczająco uzasadnionych podstaw, by zaistniałą zwłokę w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku kwalifikować obecnie jako przejaw naruszenia norm postępowania w stopniu rażącym.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.