Uzasadnienie
P. D. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego J. B. wniosła w dniu 26 stycznia 2015 r. skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W skardze zarzucono organowi przekroczenie terminów załatwienia sprawy, mimo że wniosek został złożony dwa i pól roku wcześniej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynności organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania podjęto szereg czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji termin do załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta
W. mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za utraconą nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], złożonego w dniu 29 maja (data wpływu do organu 30 maja 2012 r.).
Bezczynność organu zachodzi zaś wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie
- - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności te będą miały natomiast znaczenie podczas oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), czy też nie.
Zgodnie natomiast z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W.. Bezsporne jest bowiem, że wniosek o ustalenie odszkodowania z utraconą nieruchomość do organu wpłynął 30 maja 2012 r. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec co do zasady zakończeniu w dniu 31 lipca 2012 r.
Tymczasem, mimo upływu 3 lat od złożenia ww. wniosku Prezydent W., nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowionego zaś w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku wyznaczenia dodatkowego terminu zakończenia postępowania oraz wyjaśnienia przyczyn zwłoki, dopełnił dopiero blisko dwa lata po jego wszczęcia (vide pismo z 13 stycznia 2015 r.). Ponadto czynności zmierzające do pozyskania dokumentów niezbędnych do zakończenia postępowania podejmował w sposób nieefektywny. Nie sposób wszak nie dostrzec, że pierwsze czynności w sprawie (pismo do Zarządu Dróg Miejskich, Spółdzielni Budownictwa [...] oraz do Dyrektora Archiwum Państwowego w W.) podjęte zostały dopiero 13 stycznia 2015 r. Wówczas także po raz pierwszy poinformowało stronę o przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy i planowanym zakończeniu postępowania. Taki sposób procedowania sprawy w sposób oczywisty uzasadnia zarzut bezczynności.
To z kolei implikowało po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, a ponadto oceny charakteru tej zwłoki, o czym stanowi ww. artykuł w § 1 zdaniu drugim. Wyznaczając zaś czteromiesięczny termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie, że nie wszystkie poszukiwane dokumenty niezbędne dla merytorycznego załatwienia sprawy organ uzyskał oraz wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia - w sytuacji potwierdzenia spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. – wymagać będzie także sporządzenia opinii uprawnionego rzeczoznawcy o wartości utraconej nieruchomości, do której to opinii strony mogą wnosić zastrzeżenie. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, czas pozyskania wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów oraz uwzględniającym obligatoryjności przeprowadzenia dowodu z wyceny nieruchomości (w przypadku decyzji pozytywnej)
- - jest termin czterech miesięcy.
Dokonując zaś w tym aspekcie kontroli legalności działalności organu Sąd uznał, że ma ona postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać blisko trzyletniej zwłoki w wydaniu merytorycznej decyzji jak też lekceważenia przez Prezydenta W. obowiązku informowania strony o przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, do czego zobligowany był dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Zauważyć ponadto należy, że pomiędzy złożeniem wniosku (30 maja 2012 r.) a wezwaniem do wydania decyzji skierowanym do organu przez pełnomocnika skarżącej (30 grudnia 2014 r.) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Nie podjął także próby pozyskania dokumentów własnościowych nieruchomości, za którą ewentualnie odszkodowanie miałoby zostać ustalone. Taki sposób postępowania w sposób oczywisty i szczególnie drastyczny narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.