Uzasadnienie
I. M. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności oraz wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości. Ponadto wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że postępowanie administracyjne o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało wszczęte 10 grudnia 2018 r. Pismem z 30 grudnia 2019 r. organ poinformował skarżącą o zleceniu sporządzenia opracowania geodezyjnego i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do 30 czerwca 2020 r. Termin ten nie został dotrzymany. Pismem z 20 lipca 2020 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy - do 31 października 2020 r.
W związku z brakiem podejmowania działań przez Prezydenta skarżąca, pismem z 9 marca 2021 r., wniosła ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda postanowieniem z 3 sierpnia 2021 r., nr 609/2021 uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do 4 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Skarżąca podała, że akta wpłynęły do organu 6 sierpnia 2021 r., a zatem wyznaczony termin minął 6 grudnia 2021 r.
Organ wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy - do 31 stycznia 2022 r., który również nie został dotrzymany pomimo tego, że w aktach sprawy znajdowała się pełna dokumentacja wraz z opracowaniem geodezyjnym dostarczonym przez geodetę 4 listopada 2021 r. Pismem z 14 lutego 2022 r. organ po raz kolejny powiadomił, że termin rozpatrzenia wniosku planowany jest na 31 maja 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzją z 8 sierpnia 2014 r., nr 355/GK/DW/2014 ustalił odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...] w udziale wynoszącym 8/10 części na rzecz E. C., Miasta O., A. W., J. K., M.T. i A. R.. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie w zakresie wniosku I. M. i A.K. zostanie rozstrzygnięte odrębną decyzją.
Pismem z 10 grudnia 2018 r. I. M. oraz A. K. wystąpili o wydanie decyzji.
Organ podał, że pismem z 14 lutego 2022 r. poinformował, iż pozyskał opracowanie geodezyjne dotyczące nieruchomości oraz że trwa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jednocześnie wskazał, że przewidywany termin zakończenia postępowania planowany jest na 31 maja 2022 r. Zaznaczył, że po przeprowadzonej analizie akt sprawy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji, dlatego pismem z 5 kwietnia 2022 r. zawiadomił o tym strony postępowania, informując jednocześnie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Poinformował, że po upływie tego terminu zostanie wydana decyzja.
Przy piśmie z 12 sierpnia 2022 r. organ przesłał decyzję z 12 sierpnia 2022 r., nr 400/SD/2022, którą odmówił I. M. i A. K. przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Natomiast zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa stan bezczynności występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa.
Zważyć należy, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem o odszkodowanie, który wpłynął do Prezydenta 10 grudnia 2018 r. Zatem miesięczny termin do rozpoznania wniosku upływał 10 stycznia 2019 r. lub uznając sprawę za skomplikowaną 10 lutego 2019 r.
Organ wprawdzie informował skarżącą o kolejnych terminach załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki, jednakże terminy te nie były dotrzymywane, a decyzja wydana została dopiero 12 sierpnia 2022 r., po wniesieniu przedmiotowej skargi. Organ pomimo, że 4 listopada 2021 r. została złożona opinia geodezyjna dotycząca rozliczenia nieruchomości w granicach obecnych działek ewidencyjnych, nie podejmował czynności w sprawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zważyć należy, że wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce nie zwalania Sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia i z tego względu w powyższej części postępowanie sądowe podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Stwierdzając w niniejszej sprawie bezczynność Sąd uznał (z przyczyn wyżej omówionych), że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia wpłynięcia wniosku do dnia wydania decyzji upłynęło ponad 3 lata. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczony został termin przewidziany dla rozpoznania sprawy wskazany w art. 35 § 3 in fine kpa. Dlatego Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Sąd oddalił skargę na bezczynność w pozostałej części, tj. wymierzenia grzywny oraz przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Zastosowanie tych środków, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Sąd powinien z tej możliwości skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Są to środki dyscyplinująco - represyjne o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane w przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a także wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tych sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Należy zaznaczyć, że przyznanie sumy pieniężnej stanowi swoistą rekompensatę za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu (wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 124/21). Wobec tego żądanie przyznania sumy pieniężnej powinno być dokładnie uzasadnione. Uzasadnienie takie nie wynika z treści skargi. Poza tym kompensacyjny charakter przyznania sumy pieniężnej nie podważa jednak stanowiska, że może ona być przyznana w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu, tj. spowodowania wydania decyzji, co do której wydania organ pozostaje w zwłoce, a zatem chodzi o zdyscyplinowanie organu (wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16). Zastosowanie tych środków nie jest w niniejszej sprawie celowe, gdyż organ wydał decyzję.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 i pkt 3 sentencji orzeczono odpowiednio na podstawie: art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania uzasadniony jest treścią art. 200 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku).