Uzasadnienie
W.S., reprezentowana przez r.pr. Z.W., pismem z dnia 6 marca 2012 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 19 września 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...].
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 19 września 2005 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 15 maja 2006 r., wystąpiła – w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).
Prezydent W. decyzją dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie odszkodowawczej z uwagi na jego bezprzedmiotowość bowiem stwierdził, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 1986 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania z nieruchomość przy ul. [...] i stwierdzająca, że decyzja z dnia [...] listopada 1986 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołań W.S. i P.L., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2008 r. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez W.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 856/09 uchylił decyzje organu I i II instancji.
W dniu 18 listopada 2010 r. W.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 19 września 2005 r., uzupełnionego pismem z dnia 15 maja 2006 r., o odszkodowanie za nieruchomość [...] przy ul. [...]. Sąd wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 338/10 zobowiązał organ stopnia podstawowego do rozpoznania przedmiotowego wniosku o odszkodowanie w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Dokumentacja została zwrócona organowi 10 czerwca 2011 r.
Zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. Prezydent W. poinformował strony, zgodnie z art. 10 § 1 Kpa, o możliwości składania pisemnych wyjaśnień i wniosków oraz zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], która obecnie stanowi działki ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz część działek ewid. nr [...],[...],[...],[...] i [...] z obrębu [...]. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone, na podstawie art. 138 § 2 Kpa, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W dniu 8 grudnia 2011 r. do Wojewody [...] wpłynęło zażalenie W.S. na bezczynność organu stopnia podstawowego w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt przy ul. [...]. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione bowiem – jak stwierdził – zostało wniesione przedwcześnie. Wyjaśnił, że po wydaniu decyzji z dnia [...] września 2011 r. akta administracyjne zostały zwrócone Prezydentowi W. w dniu 10 listopada 2011 r. Tym samym, biorąc pod uwagę datę wniesienia zażalenia na podstawie art. 37 Kpa, nie upłynął jeszcze termin załatwienia sprawy. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że Prezydent pismem z dnia 17 lutego 2012 r. poinformował strony o dodatkowym terminie zakończenia postępowania, który został przewidziany na dwa miesiące od zakończenia postępowania w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...].
W związku z dalszą bezczynnością W.S., reprezentowana przez r.pr. Z.W., pismem z dnia 6 marca 2012 r. (nadanym w urzędzie pocztowym [...] w dniu 6 kwietnia 2012 r.), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 19 września 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], przedstawiając zwięźle stan faktyczny sprawy. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że pismem z dnia 21 marca 2012 r. ponownie wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z dnia 17 lutego 2012 r. poinformował strony, że z uwagi na konieczność rozpatrzenia wniosku z dnia 17 grudnia 1999 r. dotyczącego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy ul. [...] oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie przewidzianym w art. 35 Kpa.
Jak zaznaczył, pismem z dnia 17 lutego 2012 r. strony zostały powiadomione o dodatkowym terminie zakończenia postępowania, który został przewidziany na dwa miesiące od zakończenia postępowania w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent W. od dnia złożenia przez W.S. wniosku z dnia 19 września 2005 r. r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający dla ustalenia, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd uwzględnił fakt, że od dnia złożenia niniejszego wniosku, Prezydent W. podejmował czynności w sprawie, w szczególności decyzjami z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] orzekał co do istoty sprawy. Rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2011 r. zostało jednak uchylone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Akta administracyjne zostały zwrócone przez organ wojewódzki dopiero 10 listopada 2011 r. i od tego dnia Prezydent powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne celem zakończenia postępowania. Tymczasem w tym okresie organ jedynie dwukrotnie informował pełnomocnika skarżącej o niemożności załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 Kpa, nieprecyzyjnie ustalając termin zakończenia postępowania, co nie znajduje podstaw w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Ponadto, jeżeli organ doszedł do wniosku, iż niezbędnym jest – w pierwszej kolejności – zakończenie postępowania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego wnioskiem o odszkodowanie, to powinien podjąć czynności przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie narażając się na zarzut bezczynności w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o odszkodowanie.
W tym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Sąd uznał jednak, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA).
Mając na uwadze, że restrykcyjne przepisy dotyczące bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej wprowadzone zostały z dniem 17 maja 2011 r., co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. (zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.) do dnia wyrokowania była naganna, jednak nie nosząca cechy rażącego naruszenia prawa. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, po wydaniu przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania Wojewoda [...] rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] uchylił ww. decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Akta administracyjne zostały zwrócone organowi stopnia podstawowego dopiero 10 listopada 2011 r. W tym czasie (tj. do dnia wyrokowania) Prezydent informował strony o przyczynach niemożności zakończenia postępowania. Tym samym nie można mu zarzucić braku aktywności bądź długotrwałego prowadzenia postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.