Uzasadnienie
Pismem z [...] kwietnia 2019 E. K., M. M., E. N., H. S., E. K., O. K., P. K. i M. K. (dalej jako skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ/minister) w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...]. W skardze wskazano, że odwołanie zostało złożone [...] marca 2018 r. i przekazane do ministra przy piśmie z [...] maja 2018 r. organ przekroczył termin na rozpatrzenie sprawy i dotychczas nie wydał decyzji.
Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W niniejszej sprawie skarżący wyczerpali tok instancyjny, poprzez złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa przy piśmie z [...] września 2018 r. – w trybie obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał.
Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Jak wynika z analizy akt sprawy, decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] listopada 1989 r. znak: [...], orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] oraz ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z [...] marca 2018 r., skarżący złożyli odwołanie od ww. decyzji, zaś wojewoda przekazał odwołanie do ministra przy piśmie z [...] maja 2018 r. Pismami z [...] września 2018 r. i [...] marca 2019 r. skarżący wzywali organ do usunięcia naruszenia prawa. Organ wydał decyzję [...] kwietnia 2019 r.
Z uwagi na wydanie decyzji w sprawie postępowanie w zakresie zobowiązania organu do jej wydania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w zakresie wystąpienia bezczynności organu. W ocenie Sądu organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności, albowiem nie rozpatrzył odwołania w ustawowym terminie jak również nie dopełnił obowiązku przewidzianego w art. 36 § 1 i 2 kpa.
Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że akta sprawy wraz z odwołaniem wpłynęły do ministra [...] maja 2018 r. Z akt sprawy wynika, że od tego momentu aż do wydania decyzji w sprawie nie były podejmowane żadne czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa) i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) co stanowi podstawę do uznania, że organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania aktu (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2-3 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 poz. 1804) (pkt 4 sentencji).