Uzasadnienie
Na wniosek Pani K. R., Pana K. K. i Pani K. K. (następców prawnych Pana K. K.) zostało wszczęte postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym (dalej: jako SKO, Kolegium, organ) w W., które decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...], odmówiło K. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...], nr hip. [...].
Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. Pani K. K., współużytkownik wieczysty udziału w gruncie [...] związanym z prawem do lokalu nr [...] na przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr [...], wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...].
Z uwagi na brak aktywności organu – SKO w W. skarżący: następcy prawni Pana K. K.: Pani K. R., Pan K. K i Pani K. K zastępowani przez adw. K. W., w dniu 15 listopada 2013 r. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieterminowym załatwieniu sprawy, poprzez brak rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez Panią K. K. Wezwanie powyższe zostało bez odpowiedzi SKO, w szczególności nie wyznaczono dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, a także nie poinformowano skarżących o przyczynach opóźnienia.
Wobec powyższego, skarżący w dniu 11 marca 2014 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżący wnieśli o zobowiązanie SKO do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia 17 marca 2014 r. organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, iż zarzuty zawarte we wniosku z dnia 10 czerwca 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wymagały merytorycznego uzupełnienia akt. Dodał, iż zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji [...] wpłynęły z opóźnieniem, wobec czego Kolegium wykonało czynności dowodowe takie jak: kontrola ksiąg wieczystych sprzedanych lokali oraz ustalenie obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji planu zagospodarowania. Natomiast odnosząc się do zarzutu, iż w niniejszej sprawie nie zapadło rozstrzygnięcie pomimo upływu ponad dziewięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku wskazał, iż ilość spraw rozpatrywanych przez Kolegium często powoduje niemożność dochowania ustawowych terminów z przyczyn niezależnych od organu. Podkreślił, że w dniu 3 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało postanowienie nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Na terminie rozprawy pełnomocnik SKO w W. złożył do akt sprawy dokument zawierający informację o działalności SKO w W. za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 roku oraz projekt wystąpienia pokontrolnego, z kopiami dla pełnomocnika skarżących, celem udokumentowania obciążenia SKO w W. pracą.
Pełnomocnik skarżących cofnął skargę w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, zaś w pozostałej części skargę podtrzymał. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej jako: "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a" (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a powyższej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu powyższego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość jej uwzględnienia w omawianym zakresie, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji, postępowanie sądowo-administracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega umorzeniu.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznało wniesiony w sprawie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], tj. po terminie wniesienia do tut. sądu skargi (17.03.2014r.) ale przed rozpatrzeniem przez Sąd przedmiotowej skargi. W związku z powyższym, wydanie przez organ postanowienia w dniu [...] kwietnia 2014 r., wyłączyło możliwość wydania przez sąd wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania ww. wniosku, albowiem SKO załatwiło sprawę i postępowanie sądowe w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe.
W tym miejscu należy jednak wskazać, że przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. Sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny.
Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, doszedł do przekonania, że bezczynność Kolegium była nie tylko naganna, ale nosi również cechy rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2011 r.,sygn. akt I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11). W przedmiotowej sprawie, od dnia wpłynięcia wniosku Pani K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy (tj. od dnia 10 czerwca 2013 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przez ponad dziewięć miesięcy nie wydało rozstrzygnięcia kończącego postępowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśniał, iż merytoryczne uzupełnienie akt sprawy i następnie wydanie rozstrzygnięcia możliwe było dopiero po wpłynięciu zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji nr [...]. Należy jednak zauważyć, iż zwroty niepodjętych przesyłek wpłynęły do Kolegium w dniu [...], tj. w tym samym dniu, w którym do organu wpłynął wniosek Pani K. K. o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Dodatkowo należy zauważyć, iż odnośnie czynności podejmowanych przez organ w niniejszej sprawie po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w aktach administracyjnych, poza postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], znajduje się jedynie reprodukcja z planu ogólnego zabudowania W. wykonana w dniu [...] listopada 2013 r.
Na marginesie należy również zauważyć, iż rozstrzygnięcie kończące w niniejszej sprawie nie miało charakteru merytorycznego, a jedynie formalny. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło bowiem uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadniając to faktem złożenia przedmiotowego wniosku przez uczestnika postępowania dzień po upływie ustawowego terminu.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu SKO nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę.
Podkreślić należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania – pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy – powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Za nieuzasadnione należy uznać przy tym twierdzenie organu, iż ilość spraw wpływających do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. może uzasadniać bezczynność organu. Twierdzenie takie nie znajduje bowiem podstaw prawnych, w szczególności oparcia w treści art. 35 k.p.a.
Mając na uwadze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało w dniu [...] kwietnia 2014 roku postanowienie nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji administracyjnej.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że mimo iż w niniejszej sprawie zaistniała przewlekłość miała charakter rażący to w opisanym powyżej stanie rzeczy należało odstąpić od wymierzania organowi grzywny.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak w pkt 3 wyroku zaś o kosztach postępowania sądowego sąd orzekł w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 4 wyroku.