Uzasadnienie
Skargą z [...] maja 2020 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta miasta [...], dalej "Skarżący",- wniósł o stwierdzenie bezczynności w prowadzeniu przez Ministra Finansów postępowania znak: [...]
- - zobowiązanie Ministra Finansów do bezzwłocznego wydania aktu;
- - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- - zwrot kosztów postępowania;
- - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Jak wynika z uzasadnienia skargi i odpowiedzi na skargę Minister Finansów [...] sierpnia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (D.U. Nr. 12, poz. 65).
Zdaniem Skarżącego organ dopuścił się przewlekłości/bezczynności gdyż czynności w sprawie były podejmowane w znacznych odstępach czasu a postępowanie nie zostało zakończone w terminie o jakim mowa w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U.2020.256), dalej "kpa". Bezczynność na charakter rażący ponieważ organ zaczął działać dopiero po 18 miesiącach od wszczęcia postępowania administracyjnego a konieczność przetłumaczenia korespondencji mająca uzasadniać przedłużenie terminu do zakończenia sprawy wskazuje na podejmowanie czynności pozornych mającej na celu uzasadnienie wielomiesięcznej bezczynności. Organ nie informował o także o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że:
- - sprawa miała charakter skomplikowany i wymagała szczegółowej analizy dokumentów i aktów prawnych a organ miał obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i kompleksowej jego oceny;
- - tego rodzaju postępowanie było jednym z kilkuset prowadzonych przez Ministra Finansów;
- - organ nie lekceważył podstawowych obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i podejmował czynności znajdujące uzasadnienie przedłużenia toku postępowania;
- - postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji merytorycznej w dniu [...] czerwca 2020 r znak: [...].
Skarżąca [...] marca 2020 r. skierowała do Ministra Finansów wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: "ppsa.". Zgodnie z tą normą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarżąca zarzuca organowi bezczynność w niezakończeniu wszczętego z urzędu [...] sierpnia 2018 r. postępowania dotyczącego przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] róg ulicy [...] stanowiącej współwłasność osób fizycznych wymienionych szczegółowo w decyzji z [...] czerwca 2020 znak: [...].
Skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa (pismo z [...] marca 2020 r. W odpowiedzi na to pismo organ określił termin zakończenia sprawy na [...] sierpnia 2020 r., wskazując jednocześnie że zachodzi konieczność zlecenia tłumaczenia przysięgłego dokumentów w języku angielski.
Następnie Minister Finansów zawiadomi stronę w trybie art. 10 kpa. (pismo z [...] czerwca 2020 r.) i [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję merytoryczną.
Postępowanie wywołane skargą na bezczynność/przewlekłość ma na celu spowodowanie aby organ bez zbędnej zwłoki wydał decyzję merytoryczną. Przepis art. 149 P.p.s.a. chroni więc w tym wypadku stronę postępowania dając możliwość "zmuszenia" strony do wydania decyzji – art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a.
Podkreślić należy że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. W każdym wypadku ocenie podlega konkretna sprawa i jej okoliczności faktyczne w szczególności stopień jej złożoności. (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SAB/3/17 w LEX nr 2287034).
Terminy wydania aktu określa art. 35 kpa. Do jednego miesiąca – gdy postępowanie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i do dwóch miesiące gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana (art. 35 § 3 kpa).
Jak wynika z akt sprawy od wszczęcia postępowania postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. organ [...] sierpnia 2018 r. wystosował jedynie pismo do Prokuratury Okręgowej w [...]. Następnie mógł zapoznać się z informacją od Miasta [...] stanowiącą odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu (pismo z [...] września 2018 r.). Od tej daty aż do otrzymania wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie podejmował żadnych czynności ani nie informował o przyczynach niezałatwienia sprawy, do czego zobowiązany był przepisem art. 36 § 1 kpa..To uczynił dopiero pismem z [...] marca 2020 r. wskazując termin załatwienia sprawy na 31 sierpnia 2020 r., w którym się zmieścił z wydaniem decyzji. Jak z niego wynikało pojawiła się konieczność tłumaczenia dokumentów.
Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że organ poza jedną czynnością - pismem z [...] sierpnia 2018 r. do Prokuratury Okręgowej w [...] aż do zawiadomienia o przedłużeniu czasu trwania postępowania pismem z [...] marca 2020 r. a więc przez blisko 1,5 roku (wyłączając zawieszenie terminów z powodu wprowadzenia stanu epidemii Covid) nie podjął żadnej czynności w sprawie.
W ocenie Sądu organ dopuścił się więc w niniejszej sprawie bezczynności, albowiem Minister Finansów przekroczył ustawowy termin na rozpatrzenie sprawy oraz nie zastosował się do obowiązku przewidzianego w art. 36 kpa.
Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie występuje ponieważ przez znaczny upływ czasu organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie i nie informował o tym strony. Konieczność tłumaczenia dokumentów nie wymagała zresztą aż 5 miesięcy abstrahując od tego, że można było to tłumaczenie zlecić po wpłynięciu dokumentów w 2018 r. Oznacza to, że organ dopuścił się rażącego naruszenia ww. przepisów postępowania a naruszenie to nie było niczym usprawiedliwione. Świadczyło o braku woli do nie podejmowania czynności w sprawie.
Ponieważ organ wydał decyzję Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów do wydania aktu (pkt 2 sentencji) oraz na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji). O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 2 ppsa i § 14 ust.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. 2015, poz. 1804 ze zm.). zasądzając od przegrywającego organu na rzecz skarżącego 580 zł (wpis od skargi w kwocie 100 zł i wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 480 zł.).