Uzasadnienie
Pismem z [...] czerwca 2021 r. K. P. (dalej jako skarżący), reprezentowany przez adwokata K. N., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] nr [...] z [...] września 1968 r. (prawidłowo z [...]września 1969 r.).
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Decyzją z [...] września 1969 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] orzekło o odmowie przyznania dawnym właścicielom – K. P., M. P. i T. P. - prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...],. Hip [...].
Od decyzji tej odwołanie nie zostało złożone.
Następnie K. P., E. P. i A. P. (spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości - dalej jako skarżący) pismem z [...] czerwca 2020 r. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji administracyjnej Prezydium Rady Narodowej [...] - wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podnieśli, że K. P. zmarła [...] sierpnia 1968 r. - zatem decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej.
Ponieważ organ nie podjął w sprawie jakiejkolwiek czynności, dlatego też pełnomocnik skarżących ponagleniem z [...] stycznia 2021 r. wniósł o niezwłoczne podjęcie działań w celu wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Pismem z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] poinformowało pełnomocnika skarżących o wystąpieniu do Prezydenta [...] o przekazanie akt przedmiotowej nieruchomości.
Zaś zawiadomieniem z [...] kwietnia 2021 r. poinformowało go o wystąpieniu do Biura Geodezji i Katastru o przekazanie aktualnych wypisów z ewidencji gruntów działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz wyznaczyło termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2021 r.
Ponieważ w ww. terminie organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, dlatego też K. P. - reprezentowany przez adwokata K. N. - pismem z [...] czerwca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1968 r. (prawidłowo z [...] września 1969 r.).
W skardze tej wniósł o:
- - zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie nr [...] w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podniósł, że zaistniały stan przewlekłości w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta [...] [...] stoi w rażącej sprzeczności z zasadami postępowania administracyjnego oraz terminami przewidzianymi do rozpatrzenia sprawy administracyjnej przewidzianymi w k.p.a. Poprzedzające skargę środki nie przyniosły żadnego skutku. W tej sytuacji pełnomocnik strony nie widzi innej możliwości doprowadzenia do wydania rozstrzygnięcia aniżeli sądowe zobowiązanie organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone przez wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] (prawidłowo nr [...]).
Podniosło, iż ocenę zarzutów pełnomocnika skarżącego dotyczących przewlekłego postępowania pozostawia do uznania Sądu - wskazując jednocześnie na fakt, że organy administracji działały i działają nadal w reżimie sanitarnym stanu epidemii, co między innymi powoduje znaczne przedłużenie wszelkich czynności technicznych i pocztowych, podczas gdy obciążenie wpływającymi sprawami jest równie duże, jak w poprzednich latach.
W związku z tym wniosło o wzięcie przez Sąd pod uwagę wskazanych okoliczności i oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy również pod nieobecność reprezentanta Kolegium na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Poza tym skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu, złożył ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie przewlekłości organu staje się bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało wniosek z [...] czerwca 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. - wydając w dniu [...] lipca 2021 r. decyzję nr [...].
Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Skoro orzeczenie SKO zostało wydane po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna.
Wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
W związku z powyższym Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] aczkolwiek naganne, nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ rozpoznał wniosek skarżących wydając decyzję w dniu [...] lipca 2021 r.
Oceniając charakter przewlekłego prowadzenia postępowania organu Sąd wziął też pod uwagę datę z jakiej pochodzi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ([...] czerwiec 2020 r.) oraz przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy - uznając, że jego działanie nie było wyrazem złej woli i nie cechuje go poważny stopień naruszenia prawa.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.