Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. W. N. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...] października 2015 r. (wpływ do organu 27 października 2015 r.) skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Prezydenta [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Pismem z [...] lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie.
Postanowieniem z [...] marca 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia postanowienia.
Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., Nr [...], Prezydent [...] zawiesił toczące się postępowanie, do czasu ustalenia adresów wszystkich współwłaścicieli ww. nieruchomości oraz ich następców prawnych.
Po rozpoznaniu zażalenia strony skarżącej, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] uchylił postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Do dnia rozpoznania skargi oczekiwana przez skarżącego decyzja nie została wydana.
W skardze skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do bezzwłocznego wydania decyzji w sprawie w terminie 30 dni, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz o zasadzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl zaś art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
O bezczynności organu administracji w załatwieniu sprawy można zatem mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., o ile organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarga W. N. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest bowiem, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 27 października 2015 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 K.p.a. Tymczasem, pomimo upływu ok. roku i siedmiu miesięcy od złożenia przez skarżącego opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie.
Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2015 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w opisanych wyżej okolicznościach przedmiotowej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania wyżej opisanego wniosku trwa już ok. roku i siedmiu miesięcy. Z opisanych wyżej okoliczności stanu faktycznego wynika, że organ nie działał w tej sprawie systematycznie. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero po upływie ponad czterech miesięcy od daty wpływu wniosku z [...] października 2015 r. Zauważyć również należy, że czynności dokonanych w sprawie na przestrzeni ok. roku i siedmiu miesięcy organ niewątpliwie mógł dokonać w czasie znacznie krótszym. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów.
Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (art. 36 K.p.a.). Zaś, w niniejszej sprawie, organ tego obowiązku nie dopełnił.
Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej w niniejszej sprawie zwłoki, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w skardze. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów K.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej w określonej w skardze wysokości Sąd oddalił skargę w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).