Uzasadnienie
M. P. pismem z [...] czerwca 2021 r., uzupełnionym pismem z [...] października 2021 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii) przy rozpoznawaniu jej odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za położoną w gminie C. nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przejętą z mocy prawa na rzecz Województwa [...] w związku z przeznaczeniem jej pod realizację inwestycji drogowej.
Skarżąca opisała przebieg postępowania, akcentując fakt, że choć odwołanie od decyzji wniosła [...] czerwca 2020 r. to do chwili sporządzenia skargi nie zapadło w tej sprawie rozstrzygnięcie. Organ nie informował jej także o jakichkolwiek problemach i przeszkodach w załatwieniu sprawy w ustawowym terminie. Nie wskazywał także nowego terminu zakończenia postępowania. W piśmie z [...] października 2021 r. podnosiła ponadto, że wprawdzie organ wydał już decyzję, ale uczynił to dopiero po upływie miesiąca od otrzymania skargi, co pozwala domniemywać, że w przypadku jej niezłożenia, sprawa nadal nie zostałaby rozstrzygnięta. Mając powyższe na uwadze wnioskowała o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła ponadto, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na wydanie w sprawie decyzji z [...] lipca 2021 r., nr [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wywodził przy tym, że jakkolwiek postępowanie nie została zakończone w terminie wynikającym z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania. Wskazywał na wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (takich jak wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego, etc.), jak i niedokumentowanych (obejmujących analiza pozyskanych dokumentów, orzecznictwa, przygotowywanych projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania "jednolitej linii orzeczniczej" organu).
Podkreślał, że żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje tym, że przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi (ok. 150) mogą wystąpić opóźnienia w załatwieniu sprawy. Wskazał również, że wobec dużej liczby prowadzonych postępowań odwoławczych, do organu wpływa także duża liczba ponagleń, co w sposób znaczący uniemożliwia niezwłoczne podjęcie czynności zmierzających do zakończenia wszystkich tych postępowań, w których ponaglenia zostały złożone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Ministrowi Rozwoju i Technologii przewlekłość przy rozpoznawaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...]maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Przewlekłość postępowania zachodzi natomiast gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma ona zatem miejsce gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, co jest efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu, bądź podejmowania czynności pozornych, nie mających znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania, tudzież nie podejmowania jakichkolwiek działań w sprawie. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się przewlekłości i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.).
Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 in fine k.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że odwołanie wraz z aktami wpłynęło do Ministra w dniu [...] lipca 2020 r. (vide: prezentata organu na piśmie Wojewody z [...] lipca 2020 r.). Od tego momentu rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 in fine k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia. Zatem odwołanie od decyzji Wojewody [...] powinno zostać rozpoznane co do zasady do [...] sierpnia 2020 r. Tymczasem decyzję kończącą postępowanie odwoławcze organ podjął dopiero [...] lipca 2021 r., a więc po roku od jego zainicjowania. Co przy tym znamienne podjęte przezeń wówczas rozstrzygnięcie nie załatwiało co do istoty sprawy odszkodowawczej, ale w efekcie kasatoryjnego jego charakteru przekierowywało ją do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Taka treść decyzji Ministra wynikała zaś z dostrzeżonych nieprawidłowości w stanowiącym zasadniczy dowód w sprawie operacie szacunkowym.
Jej podjęcie nie było zatem poprzedzone skomplikowanym i czasochłonnym postępowaniem wyjaśniającym (co zdaje się sugerować organ w odpowiedzi na skargę), a sprowadzało się wyłącznie do analizy materiału dowodowego zgromadzonego już przez organ pierwszej instancji. Potwierdza to skądinąd brak podejmowania w tym czasie jakichkolwiek czynności procesowych, mających odzwierciedlenie w aktach. Minister, na co trafnie zwracała uwagę skarżąca, nie informował jej także o przyczynach zwłoki, ani nie wskazywał dodatkowego terminu zakończenia postępowania. Zwlekając zatem przez tak znaczny okres z rozpoznaniem sprawy mimo braku obiektywnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania, jak też niedopełniając obowiązku, o którym mowa w art. 36 k.p.a., dopuścił się przewlekłości, która w tym przypadku przybrała postać kwalifikowaną - rażąco naruszała prawo. Sposób procedowania sprawy pozostaje bowiem w oczywistej i jaskrawej sprzeczności z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania.
Zważywszy jednak na fakt, że na datę orzekania doszło do jej załatwienia Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., żądanej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Straciła bowiem w tym przypadku na aktualności funkcja dyscyplinująca owego środka prawnego. Skarżąca nie wskazała zaś w motywach zgłoszonego w tym względzie żądania wyrządzonej jej przez opieszałość organu krzywdy, uzasadniającej przyznanie sumy pieniężnej, z uwagi na jej kompensacyjny charakter.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku, Sąd podjął na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.