Uzasadnienie
A.N., G.M., Kurator spadku po C.G. K.S. oraz Kurator spadku po E.W., L.W. i S.G. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z dnia [...] sierpnia 2015r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. [...].
Domagali się wyznaczenia organowi terminu 1 miesiąca na wydanie decyzji, przyznania sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł dla każdego z nich oraz zasądzenia kosztów procesu.
W dniu [...] września 2015 r. złożyli do Wojewody [...] zażalenie.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], uznał je za nieuzasadnione, podnosząc, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania pozostawania Prezydenta [...] w bezczynności, mając na uwadze krótki upływ czasu między datą złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania, tj. dniem 13 sierpnia 2015 r., a datą złożenia zażalenia, tj. datą 25 września 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę przedmiot i stan faktyczny sprawy, jest to rozsądny i realny czas w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, z uwzględnieniem złożoności materii orzekania.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie wpłynął do Prezydenta w dniu 13 sierpnia 2015r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Po zarejestrowaniu wniosku organ nie przedsięwziął w sprawie praktycznie żadnych czynności zmierzających do jej zakończenia.
Takie zaniechanie niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej zawartą wart. 8 k.p.a. Powyższe zaś oznacza, że zaistniała w sprawie opieszałość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić bowiem zawsze wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała w niniejszej sprawie miejsce skoro na przestrzeni blisko 2 lat nie została podjęta żadna czynność zmierzająca do merytorycznego rozpoznania wniosku.
Sądowi z urzędu znana jest ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stopień ich skomplikowania wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego mającego miejsce przeszło 60 lat temu, a także trudności Miasta związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych roszczeń. Okoliczności te nie uwalniają jednak organu od obowiązku podejmowania czynności zmierzających do załatwienia sprawy oraz przejawiania w tym kierunku elementarnej aktywności.
Jednocześnie oceniając zwłokę organu w świetle okoliczności faktycznych związanych z rozpoznawaniem przez Prezydenta wielkiej liczby analogicznych spraw, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżących sformułowanego w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stanął w tej kwestii na stanowisku, że stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ, jest wystarczająco dolegliwe i adekwatne do zaistniałego zaniechania Ministra.
Zdaniem Sądu, sankcja dodatkowa w postaci przyznania Skarżącym sumy pieniężnej jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków opieszałości organów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek, w ocenie Sądu nie zachodzi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a, art. 151 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.