Uzasadnienie
Pismem z 5 czerwca 2020 r. (data prezentaty) B. P. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ", "Minister") w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 1 lutego 2020 r. o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji Wojewody Piotrkowskiego z 9 lipca 1997 r., nr G.III.7224-4/383/97, stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z 21 maja 1985r., nr GG-8221/3/85 oznaczonej w ewid. gruntów jako działka nr [...], o powierzchni 440 m2, w jedn. ewid. [...], obr. [...].
Skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 k.p.a., art. 36 k.p.a. oraz art. 6 do 9 i 12 k.p.a. Jednocześnie podniósł, że na skutek braku podjęcia działań przez organ, pismem z 26 marca 2020 r., wniósł ponaglenie zarzucając organowi działanie nakierowane na celowe unikanie spełnienia obowiązku załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, skutkiem czego jest przewlekłość postępowania. Ponadto podkreślił, że w odpowiedzi z 22 kwietnia 2020 r. Minister uznał ponaglenie za niezasadne, nie odnosząc się do żadnego z zarzutów wskazanych przez skarżącego. Jednocześnie wskazał, że organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:
- 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania,
- 2) zobowiązanie organu do wydania, w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a., decyzji w określonym terminie,
- 3) stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł (na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.).
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Organ opisał stan faktyczny jaki miał miejsce w sprawie oraz odniósł się do zarzutów skargi wskazując, że są one całkowicie niezasadne.
Podniósł, że B. P. wnioskiem z 1 lutego 2020 r. (data wpływu do organu - 7 lutego 2020 r.) wystąpił m. in. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 9 lipca 1997r., nr: G.IIL7224-4/383/97, stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z 21 maja 1985r., nr GG-8221/3/85 oznaczonej w ewid. gruntów jako działka nr [...], o powierzchni 440 m2, w jedn. ewid. [...], obr. [...].
Mając na uwadze, że przy wniosku przedłożono dokumenty, z których nie wynikało, iż skarżący legitymuje się tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości, Minister - pismem z 18 lutego 2020 r. - zwrócił się do wnioskodawcy o przesłanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. Ponadto, pismem z tej samej daty organ wystąpił do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego o przesłanie akt administracyjnych dotyczących wnioskowanej decyzji.
W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z 28 lutego 2020 r., skarżący wskazał, że "Ministerstwo nie jest organem, nie ma zatem kompetencji przynależnych organowi z mocy prawa, wobec czego jego polecenia nie mogą być wiążące dla B. P. jako strony postępowania administracyjnego."
Następnie, Minister - pismem z 6 marca 2020 r. - ponownie wezwał skarżącego o uzupełnienie - w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma - materiału dowodowego. Przedmiotowe pismo pozostało bez odpowiedzi, natomiast wystąpieniem z 26 marca 2020 r., skarżący złożył - w oparciu o przepis art. 37 k.p.a. - ponaglenie, wzywając Ministra do niezwłocznego załatwienia sprawy.
Pismem z 22 kwietnia 2020 r., organ odniósł się do zarzutów ponaglenia i uznał je za niezasadne. Wyjasnił, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach art. 35 § 1 - 3a k.p.a. nie wlicza się m. in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, w tym okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Organ poinformował, że w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zmienionej ustawą z dnia 31 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniu administracyjnym nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Następnie, z uwagi na fakt, że wspomniany przepis został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020r. poz. 875), a bieg terminów przywrócony po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy (art. 68 ww. ustawy), Minister - pismem z 28 maja 2020 r., poinformował skarżącego o powyższym, jednocześnie wyznaczając dodatkowy termin załatwienia sprawy (do dnia 15 czerwca 2020 r.) na uzupełnienie materiału dowodowego. Przedmiotowe pismo pozostało także bez odpowiedzi.
W związku z powyższym, z uwagi na fakt, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdzał, by B. P. przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 23 czerwca 2020 r., nr DAP-WPK-727-1-59/2020/Kpu, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 9 lipca 1997 r., nr G.III.7224-4/383/97.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że nie sposób uznać za zasadny zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, złożył do organu - w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei, w myśl art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia.
Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma miejsce, jeśli w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przy czym Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie wniosek B. P. z 1 lutego 2020 r. wpłynął do organu w dniu 7 lutego 2020 r. i został rozpoznany postanowieniem z 24 czerwca 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie (t.j. po 4 miesiącach), z uwzględnieniem okresu prowadzenia przez Ministra postępowania wyjaśniającego oraz zawieszenia terminów procesowych w związku z wprowadzeniem stanu epidemii z powodu COVID.
I tak, po wpłynięciu do Ministra wniosku z 7 lutego 2020 r. organ dwukrotnie, tj. pismem z 18 lutego 2020 r. oraz pismem z 6 marca 2020 r. wzywał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego. Niestety bezskutecznie.
Jednocześnie, Minister poinformował skarżącego o regulacji z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - zmienionej ustawą z dnia 31 marca 2020 r. Przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ww. ustawy przewidywał, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Powyższe oznaczało, że w okresie od 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. (przez ponad dwa miesiące) nie biegły terminy na dokonanie czynności procesowych.
W związku z powyższym, Minister - pismem z 28 maja 2020 r. - wyznaczył skarżącemu dodatkowy termin na uzupełnienie materiału dowodowego, do dnia 15 czerwca 2020 r. Skarżący na ww. pismo organu nie odpowiedział, natomiast pismem z 31 maja 2020 r. (data wpływu do Ministra w dniu 5 czerwca 2020 r.), wniósł skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ.
Wydając ww. postanowienie z 24 czerwca 2020 r., nr DAP-WPK-727-1-59/2020/Kpu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pouczył skarżącego o możliwości wniesienia do organu odwoławczego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Biorąc pod uwagę wyżej opisany stan faktyczny sprawy i przepisy obowiązującego prawa, Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. do zobowiązania organu do wydania aktu oraz do stwierdzenia, że Minister prowadził postępowanie przewlekle i to w sposób rażący.
Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej od organu - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - i w tym zakresie skargę oddalił. Zauważyć należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a., oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny.
W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.