Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu W. z [...] września 1977r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], nr hip. [...] i stwierdzającej jednocześnie przejście na własność Państwa wszystkich budynków położonych na nieruchomości.
Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie, które w dniu 19 grudnia 2011r. zostało przekazane wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na odwołanie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (poprzednika prawnego Ministra Infrastruktury i Rozwoju).
Pismami z dnia 22 sierpnia 2013r. i z dnia 18 września 2014r. strony wezwały Ministra do załatwienia sprawy w terminie.
Wobec braku rozpoznania odwołania, w dniu 15 grudnia 2014r. skarżący W. L. i M. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju, zarzucając organowi nierozpatrzenie w terminie ustawowym odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując jednocześnie, że po wpłynięciu w dniu 19 grudnia 2011r. odwołania skarżących organ przystąpił do gromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia. Informowano również skarżących o przewidywanych terminach rozpatrzenia sprawy pismami z dnia 6 kwietnia 2012r., 29 stycznia 2013r., 28 kwietnia 2014r., 9 stycznia 2015r. Niemożność rozpoznania sprawy we wskazanych terminach wynikała z braku materiału dowodowego i trudności kadrowych.
W dniu 19 lutego 2015r. do akt sprawy niniejszej Minister Infrastruktury i Rozwoju złożył decyzję własną z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] uchylającą w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011r. i jednocześnie stwierdzającą, że decyzja Naczelnika W. z [...] września 1977r. w zakresie stanowiącym działkę nr [...] oraz część działki [...] z obrębu [...] w udziale wynoszącym [...] należącym do P. S.A. została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającą jej nieważność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a ppsa.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, Sąd uwzględnia stan prawny istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe.
Stąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 ppsa, zdanie pierwsze, tj. w przypadku uznania zasadności skargi – zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie.
Jak wynika z akt sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał odwołanie stron i w dniu [...] lutego 20015r. wydał decyzję Nr [...]. Zdaniem Sądu, wydanie przez Ministra w/w decyzji z dnia [...] lutego 2015r. wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania odwołania skarżących. Oczywiste jest bowiem, że organ rozpoznając odwołanie i wydając decyzję załatwił sprawę, co oznacza brak bezczynności. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe i dlatego w tym zakresie Sąd orzekł o jego umorzeniu – pkt 2 sentencji wyroku.
Wskazać należy, że wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak sądu od orzekania, czy bezczynność lub rażące prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeżeli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego. Użycie bowiem w zdaniu drugim cyt. art. 149 § 1 ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące mimo, że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.
W niniejszej sprawie organ w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania – art. 35 § 3 kpa. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał decyzji lub postanowienia względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. W przedmiotowej sprawie, skoro odwołanie od decyzji Wojewody [...] wpłynęło do organu II instancji 19 grudnia 2011r., Minister winien je rozpoznać do dnia 19 stycznia 2012r.
Analizując zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy Sąd uznał, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ nie dokonywał w sprawie praktycznie żadnych czynności merytorycznych aż do dnia [...] lutego 2013r., kiedy to jak wynika z notatki służbowej przekazano geodecie materiały planistyczne oraz mapkę z zaznaczonymi działkami ewidencyjnymi celem ustalenia przeznaczenia części nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] w zakresie stanowiącym własność Skarbu Państwa, tj. działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] w Planie [...] zatwierdzonym uchwałą Prezydium Rady Narodowej W. Zauważyć należy, że zlecenie to mogło być wystosowane do geodety niezwłocznie po wpływie odwołania do organu, a nie po upływie prawie dwóch lat.
Ponadto brak możności zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które musza znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy – powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadamiał strony raz do roku (pisma z dnia: 6.04.2012r, 29.01.2013r., 28.04.2014r., 9.01.2015r.), nie reagował na dwukrotne wezwania skarżących do usunięcia naruszenia prawa w zakresie niezałatwienia sprawy w terminie. Wobec powyższego postępowanie administracyjne prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Organ działał w sprawie opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy, w sytuacji gdy mogła być ona załatwiona w krótszym terminie.
Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. Na uwadze należy mieć także treść art. 1 i 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Stosownie do tych przepisów każdy obywatel kraju podlegającego jurysdykcji Konwencji ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Ocena zachowania rozsądnego terminu rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania powinna przy tym uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy oraz opierać się na następujących kryteriach: ocenie stopnia złożoności i zawiłości sprawy, postępowania skarżącego i właściwych organów państwa oraz wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (D. Sześciło, Komentarz.
Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lutego 2005r. w sprawie Beller przeciwko Polsce, skarga Nr 51837/99, ST 2008, nr 11, str.84). Ponadto, zgodnie z art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiącej o prawie do dobrej administracji, podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu gromadzenie materiału dowodowego, jego analiza, po upływie terminów przewidzianych do załatwienia spraw nie stanowi przesłanki usprawiedliwiającej bezczynność organu, podobnie jak podnoszone w odpowiedzi na skargę trudności kadrowe i związana z tym konieczność zmiany referentów.
Wobec powyższego na podstawie art. 149 § 1, 161 § 1pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
- - ---------------------- 1