Uzasadnienie
Pismem z 23 grudnia 2022 r. Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi Stowarzyszenie z siedzibą w L. (skarżący) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (organ) przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50 poz.279) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]
Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 6 października 1948 r. E. B. i I. D. reprezentowane przez adw. W. C. wystąpiły o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]Nr. hip. [...] lit. [...].
Ogłoszeniem opublikowanym 12 marca 2018 r. na łamach dziennika Rzeczpospolitej oraz na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej m.st. Warszawy, Prezydent m.st. Warszawy w trybie art. 214b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r. poz. 121 ze zm.) poinformował o toczącym się postępowaniu z wniosku E. B. i I. D. i wezwał wnioskodawców lub ich następców prawnych do zgłoszenia udziału w sprawie.
Pismem z 6 września 2018 r. zgłoszenie udziału w sprawie złożyło Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi Stowarzyszenie z siedzibą w L. Pismem z 6 grudnia 2018 r. skarżący uzupełnił wniosek dotyczący zgłoszenia udziału w sprawie przez złożenie postanowień o stwierdzenie nabycia spadku po E. B. i I. D. W dniu 3 lutego 2021 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w trybie art. 37 k.p.a. ponaglenie na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku.
Dnia 12 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie o sygn. akt: KOC/724/Go/21, na mocy którego uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi m.st. Warszawy termin zakończenia sprawy do dnia 30 lipca 2021 r.
W dniu 9 marca 2020 r. Archiwum Państwowe w W. przesłało do organu kopie hipoteki [...] nr [...] lit. [...], zaś 3 lutego 2022 r. do akt sprawy została złożona opinia geodezyjna.
Pismem z 25 stycznia 2023 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Wskazaną na wstępie skargę skarżący domagał się wyznaczenia Prezydentowi m. st. Warszawy terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy, stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej p.p.s.a), skierowania niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt. 4 p.p.s.a oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dalej wskazał, że Biuro Spraw Dekretowych Urzędu m.st. Warszawy pismem z 25 stycznia 2023 r. stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomiło strony, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako Nr [...]. Decyzja w niniejszej sprawie zostanie wydana po upływie terminu wskazanego w powyższym zawiadomieniu i przesłana do WSA.
Przy piśmie z 7 kwietnia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy dołączył decyzję z 7 kwietnia 2023 r. nr 180/SD/2023 kończącą przedmiotowe postępowanie (umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Jej przedmiotem jest bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa własności do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, uznać należy, że organ na dzień wniesienia skargi (tj. 29 grudnia 2022 r. data wpływu skargi do organu) dopuścił się zarzucanej mu bezczynności.
W myśl bowiem ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od 05.10.2021r.).
Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy zauważyć należy, że ponowiony wniosek oparty na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wpłynął do organu 12 września 2018 r., a uzupełniony został o brakujące dokumenty w dniu 6 grudnia 2018 r. Od tego momentu organ miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie w terminie wskazanym wyżej tj. do dnia 6 lutego 2019 r. W tym czasie aktywność organu została nakierowana na ustalenia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości (w tym celu zwrócił się do Archiwum Państwowego w M.) oraz rozliczenie przedmiotowej nieruchomości w odniesieniu do aktualnych działek ewidencyjnych.
Tym samym Sąd uznał, że na dzień wniesienia skargi nie został dochowany termin załatwienia sprawy wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. Co przy tym istotne, organ nie dopełnił również w toku postępowania w sposób prawidłowy obowiązku, o którym stanowi art. 36 § 1 k.p.a.
Jednocześnie zauważyć należy, iż decyzją z 7 kwietnia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Okoliczność, iż po wniesieniu skargi, jednak przed dniem jej rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ wydał decyzję w sprawie uzasadnia umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego w części zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie, stosownie do art. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – pkt 2 wyroku.
Mimo znacznego okresu nieefektywnego prowadzenia postępowania, Sąd nie znalazł jednak wystarczająco uzasadnionych podstaw by postawić organowi zarzut rażącego naruszenia prawa. Z takimi bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, a więc celowego unikania podejmowania decyzji mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Tego zaś w niniejszej sprawie stwierdzić nie sposób. Prowadzone w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. postępowania są ze swej istoty postępowaniami szczególnie skomplikowanymi, a przez to także długotrwałymi. Ustalenie kluczowych elementów stanu faktycznego (odnoszących się do daty złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej), warunkujących prawidłowe zastosowanie przy załatwianiu sprawy norm prawa materialnego, wymaga zgromadzenia i analizy przez Prezydenta m.st.
Warszawy dokumentacji wytworzonej kilkadziesiąt lat wcześniej. Pozyskanie kompletnego materiału dowodowego związane więc jest z czasochłonnym jego poszukiwaniem w różnego rodzaju instytucjach, urzędach i archiwach. Tego rodzaju działania w toku postępowania organ podejmował. Zważywszy więc na powyższe okoliczności, jak też skalę przekroczenia terminów ustanowionych w art. 35 § 3 k.p.a. jak również wydanie decyzji w sprawie przed datą wyrokowania przez sąd, brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw by oceniając całokształt prowadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania przypisać mu działania (lub zaniechania) noszące znamiona rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W przedmiocie zaś zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z kolei na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.