Uzasadnienie
W dniu 14 kwietnia 2011 r. K. S., M. K., K. S. i J. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia w całości wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 r. (uzupełnionego kolejnymi pismami w toku sprawy) o odszkodowanie za działki położone w W. Skarżący wskazali, że opisanym wnioskiem K. R. wystąpił o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni całkowitej [...] m2, oznaczoną w księdze hipotecznej nieruchomości [...] nr [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszła na własność Skarbu Państwa. Przy czym umową sprzedaży i umową o dział spadku z dnia [...] stycznia 2011 r. zawartą w formie aktu notarialnego nr rep. [...] K. S., M. K., K. S. i J. P. nabyli spadek po poprzedniczce prawnej K. R. – H. R., w skład którego wchodzą wszelkie prawa i roszczenia do nieruchomości, dla której prowadzona była dawna księga wieczysta pod nazwą [...].
Pierwotny wniosek o odszkodowanie uzupełniony został kolejnymi pismami, w których wykazane zostało następstwo prawne skarżących przy jednoczesnym podtrzymaniu zgłoszonego przez K. R. roszczenia odszkodowawczego. Ponadto skarżący podnieśli, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. uznał wniesione przez nich zażalenie na bezczynność Prezydenta W. za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie decyzji administracyjnej w sprawie do dnia [...] marca 2010 r. Skarżący wyjaśnili, że decyzją z dnia [...] marca 2010 r. oraz decyzją z dnia [...] października 2010 r. Prezydent W. rozpatrzył wniosek K. R. w części dotyczącej działki nr [...] oraz w części dotyczącej działki hip. [...] (wydzielonych z nieruchomości hip. [...]), wskazując jednocześnie, że wniosek odnoszący się do pozostałej części gruntu objętego hip. [...] zostanie rozpatrzony decyzją odrębną.
Jednakże do chwili obecnej, pomimo że został zgromadzony kompletny materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji merytorycznie kończących postępowanie w sprawie, wniosek z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie został rozpatrzony w całości.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. K. R. wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie za działki nr hip. [...], które powstały w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej [...] oraz pozostałą część gruntu położonego przy ul. [...], która nie została wydzielona z nieruchomości hipotecznej[...], o łącznej powierzchni [....] m2. Wniosek ten został uzupełniony podaniem z dnia [..] maja 2009 r. o odszkodowanie za nieruchomość ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2, która została wydzielona z nieruchomości hipotecznej [...]. Przy czym decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent W. orzekł o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za nieruchomość nr. hip. [...], która stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Nadto decyzją z dnia [...] października 2010 r. orzekł o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za nieruchomość nr hip. [...], która stanowi część działki ewidencyjnej nr [..] i część działki ewidencyjnej nr [..] z obrębu [...].
Do rozpatrzenia pozostał zatem wniosek o odszkodowanie za grunt o powierzchni [...] m2. Organ podkreślił, że do Urzędu W. wpłynęły kolejne wnioski z dnia: [...] grudnia 2010 r., [...] stycznia 2011 r., [...] stycznia 2011 r. i [...] lutego 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomości hipoteczne nr: [...] oraz grunt o obszarze [...] m2 odchodzący pod ulicę [...] i pięć innych projektowanych i grunt o powierzchni [...] m2 odchodzący na cele użyteczności publicznej.
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i jednocześnie wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie decyzji do dnia [...] marca 2010 r. Jednakże, jak wskazał Prezydent, ze względu na złożony charakter postępowania oraz ilość wniesionych wniosków nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w postanowieniu Wojewody. Organ podał, że pismem z dnia [...] marca 2011 r. pełnomocnik stron został poinformowany o nowym przewidywanym terminie zakończenia sprawy na dzień [...] sierpnia 2011 r.
Skarżący w piśmie z dnia 30 maja 2011 r. stanowiącym uzupełnienie przedmiotowej skargi odnieśli się do wskazanego powyżej stanowiska organu i przedstawili argumenty na poparcie swojej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte 3 lata temu wnioskiem K. R z dnia 25 sierpnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni całkowitej [...] m2, oznaczoną w księdze hipotecznej nieruchomości [...]. W wyniku sprzedaży w dniu [...] stycznia 2011 r. przez wnioskodawcę praw do spadku po H. R. (obejmujących również przedmiot powyższego wniosku) w miejsce K. R. wstąpili K. S., M. K., K. S. i J. P., którzy uzupełnili przedmiotowy wniosek kolejnymi wnioskami o przyznanie odszkodowania.
Do tej pory Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. oraz decyzją z dnia [...] października 2010 r. rozpoznał częściowo przedmiotowy wniosek i orzekł o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za nieruchomość nr hip. [...] o powierzchni [...] m2 oraz za nieruchomość nr hip. [....] o powierzchni [...] m2, które zostały wydzielone z nieruchomości hipotecznej [...]. Do rozpatrzenia nadal pozostał zatem wniosek o odszkodowanie za pozostały grunt dawnej nieruchomości hipotecznej [...]. Podkreślić przy tym należy, że z notatki służbowej głównego specjalisty Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu W. E. S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika, że pełnomocnik wnioskodawcy w częstych rozmowach telefonicznych i podczas wizyt w Zespole Obsługi Mieszkańców wnosił o niezwłoczne zakończenie postępowania, argumentując swoje monity długim okresem rozpatrywania wniosku. W ostatnim akapicie tego pisma wskazano, że w sprawie zostały przekroczone wszystkie terminy jej zakończenia określone przez kpa, wobec czego zachodzi konieczność szybkiego zakończenia przedmiotowego postępowania.
Tymczasem Prezydent zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. poinformował jedynie strony postępowania o kolejnym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] marca 2011 r., w którym to dniu wystosował pismo informujące o terminie zakończenia sprawy do dnia [...] sierpnia 2011 r.
Jak wynika z analizy akt sprawy czynności organu w niniejszej sprawie są dokonywane w znacznym i nieusprawiedliwionym odstępie czasowym. Organ zwracał się po kilka razy o nadesłanie coraz to nowych dokumentów do tego samego urzędu (Urząd [...]), co może świadczyć o mało wnikliwym kompletowaniu materiału dowodowego, czego skutkiem jest znaczne opóźnienie w rozpoznaniu sprawy. Ponadto Prezydent W. praktycznie nie podejmował w postępowaniu czynności wyjaśniających - w aktach brak jest dokumentacji z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do zakończenia postępowania.
Niezależnie od niniejszego zauważyć należy, że organ nie wywiązał się z terminu zakończenia sprawy wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., jak również z terminów zakończenia sprawy, które sam wyznaczał w kolejnych pismach do stron postępowania (pismo z dnia [...] maja 2010 r. – termin [...] października 2010 r., pismo z dnia [...] listopada 2010 r. – termin do dnia [...] marca 2011 r., pismo z dnia [...] marca 2011 r. – termin [...] sierpnia 2011 r.). Wobec powyższego uznać należy, że organ nie traktuje przedmiotowej sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu zakończenia trwającego już 3 lata postępowania administracyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona, a działając w opisany powyżej sposób Prezydent W. naruszył przepisy art. 35 i 36 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.