Uzasadnienie
J. B., B. B., M. B. i B. Z. (dalej jako "skarżące") pismem z 3 lutego 2016 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...].
Jak wynika z akt administracyjnych powyższa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Skarżące pismem z 28 kwietnia 2015 r. wystąpiły do Urzędu W. o ustalenie na ich rzecz odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r. poz. 518), wskazując, że orzeczeniem administracyjnym z [...] kwietnia 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło byłym właścicielom (poprzednikom prawnym skarżących) przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.
Organ pismem z 10 czerwca 2015 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości.
Skarżące pismem z 6 lipca 2015 r. wystąpiły do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie.
W dniu 28 lipca 2015 r., w odpowiedzi na pismo organu z 17 lipca 2015 r., Wydział Ewidencji Gruntów i Budynków [...] nadesłał do Urzędu W. dane dla działek ew. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], mapę ewidencyjną z oznaczeniem gruntu hipotecznego nr [...] oraz kserokopię szkicu dla tego gruntu, natomiast w dniu 29 lipca 2015 r. wpłynęły akta własnościowe nieruchomości.
Prezydent W. w dniu 25 sierpnia 2015 r. wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego W. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o udzielenie informacji o nieruchomości oraz nadesłanie dokumentów niezbędnych do wydania decyzji w sprawie. W odpowiedzi z 29 września 2015 r. Wydział Architektury i Budownictwa poinformował, że nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej pozwolenia na zabudowę, decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących urządzenia i przydzielenia terenu nieruchomości przy ul. [...] w W., natomiast w dniu 19 października 2015 r. do organu wpłynęły dokumenty z Archiwum Państwowego w W., tj. mapy dotyczące przedmiotowego gruntu i fragmenty Ogólnego Planu Zabudowania W. z [...] sierpnia 1931 r.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2015 r. nr [...] uznał wniesione zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na wydanie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 3 lutego 2016 r. na bezczynność Prezydenta W. skarżące podniosły, że mimo wskazania przez Wojewodę [...] terminu załatwienia sprawy, organ do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji. Od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie strony nie były również informowane o czynnościach podejmowanych przez organ, jak i o przyczynach zwłoki. W ocenie skarżących powyższe wskazuje na naruszenie art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a."
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie w sprawie odszkodowania znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W celu zakończenia postępowania wystąpiono do użytkownika wieczystego gruntu z prośbą o wskazanie daty powstania budynków na nim posadowionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent W. pozostaje w bezczynności. Po pierwsze organ od 29 kwietnia 2015 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Po drugie, choć początkowo organ gromadził dokumentację niezbędną do wydania decyzji, to jednak od 25 sierpnia 2015 r. (kiedy to wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego W. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o udzielenie informacji o nieruchomości oraz nadesłanie dokumentów jej dotyczących) nie podjął już żadnej czynności. Dopiero pismem z 2 marca 2016 r. wystąpiono do Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. o przesłanie dokumentów dotyczących zabudowy gruntu, decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących urządzenia i przydzielania terenu – w szczególności wskazujących na daty faktycznego zajęcia nieruchomości przez pierwszego inwestora po 1945 r. Powyższe miało jednak miejsce po upływie ponad dziesięciu miesięcy od dnia wpływu wniosku o odszkodowanie do organu oraz po upływie jednego miesiąca od daty wniesienia skargi.
Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od szesnastu miesięcy organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nawet raz nie poinformował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 K.p.a.
Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd miał przy tym na względzie datę złożenia wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie (tj. 29 kwietnia 2015 r.) oraz fakt, że organ gromadzi jeszcze dokumentację niezbędną do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.