Uzasadnienie
W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku W. S. z dnia 29 lipca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], złożonego na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie art. 35 Kpa przez przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy oraz art. 37 § 2 Kpa przez nie zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta W. do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji administracyjnej, merytorycznie rozpoznającej wniosek o odszkodowanie;
2) rozpoznanie niniejszej skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa";
3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w Biurze Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. toczy się aktualnie z wniosku spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W postępowaniu tym, mimo zebrania materiału dowodowego, nie została do tej pory wydana żadna decyzja administracyjna. Skarżący podał, że bezczynność organu była już przedmiotem zażalenia złożonego do Wojewody [...], który postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r. uznał zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostateczną decyzją, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone Prezydentowi W. w dniu 29 października 2012 r. Pismem z dnia 20 września 2012 r., nr [...] skarżący został poinformowany, że sprawa o odszkodowanie zostanie załatwiona w terminie do 31 stycznia 2013 r. Mimo upływu wskazanego terminu oraz terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2012 r., żadna decyzja administracyjna nie została wydana. Skarżący zauważył, że zgodnie z art. 35 § 3 Kpa sprawa szczególnie skomplikowana powinna być załatwiona w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Pełnomocnik skarżącego nie został również poinformowany o przyczynach zaistniałej zwłoki, pomimo że w myśl art. 36 Kpa, organ administracji publicznej powinien powiadomić strony o przyczynach zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy i wyznaczyć termin zakończenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie i nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o tym, że zwrócono się do Archiwum Państwowego W. o dokumenty i nie było możliwe wydanie decyzji w terminie zakreślonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie organ pozostaje bezczynny w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem W. S. o przyznanie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], złożonym na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek o odszkodowanie został złożony organowi w dniu 29 lipca 2010 r., w sprawie nie został wstrzymany bieg terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 103 Kpa, a sprawa nadal pozostaje w toku. Wobec tego rację ma skarżący twierdząc, że Prezydent W. pozostaje bezczynny, skoro nie załatwił sprawy w ustawowym terminie maksymalnym, o którym mowa w art. 35 § 3 Kpa, nowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym z urzędu na dzień 31 stycznia 2013 r., na podstawie art. 36 § 1 Kpa (pismo organu z dnia 20 września 2012 r.) oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym przez Wojewodę [...] na dzień 26 lutego 2013 r., na podstawie art. 37 § 2 Kpa (postanowienie nr [...]).
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Prezydent W. pozostaje w bezczynności w załatwieniu sprawy z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do tego zagadnienia zacząć należy od tego, że na mocy art. 14 pkt 2 w zw. z art. 16 i 17 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz.173) uległ zmianie przepis art. 149 Ppsa. Od dnia 17 maja 2011 r. sądy administracyjne obowiązane są ocenić, jaki charakter ma stwierdzona w sprawie bezczynność organu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1471/11 (opubl. CBOSA) przepis art. 16 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa nie dotyczy przepisu art. 14 pkt 2 tej ustawy wprowadzającego, od dnia wejścia w życie tej ustawy (17 maja 2011 r.), obowiązek stwierdzenia przez Sąd uwzględniający skargę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
NSA uznał, że w przypadku orzekania w sprawie na bezczynność zastosowanie ma zasada działania nowej ustawy, a zatem regulacja zawarta w art. 14 pkt 2 powyższej ustawy ma zastosowanie do wszelkich skarg na bezczynność organów złożonych do Sądu, w których postępowania sądowe nie zostały zakończone do dnia 17 maja 2011 r. NSA w wyroku tym stwierdził, że na podstawie znowelizowanego przepisu art. 149 w związku z art. 134 Ppsa - mając na uwadze to, że w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd orzeka biorąc za podstawę stan sprawy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia – Sąd jest obowiązany do zastosowania środków przewidzianych w znowelizowanym art. 149 § 1 Ppsa, niezależnie od tego, kiedy skarga na bezczynność została wniesiona do sądu.
Z akt sprawy wynika, że wniosek W. S. o odszkodowanie za przejęcie przez Państwo gruntu [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] wpłynął do Prezydenta W. w dniu 29 lipca 2010 r., co potwierdza znajdująca się na wniosku prezentata organu. Pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. organ wystąpił do Dzielnicy [...] o akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości i decyzję komunalizacyjną. Akta organ otrzymał 26 sierpnia 2010 r. (pismo z dnia 26 sierpnia 2010 r., nr [...]). Następną czynność organ podjął w dniu 2 czerwca 2011 r. występując do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu Miasta W. o informację na temat inwestycji realizowanych na przedmiotowej nieruchomości (pismo nr [...]). Po wniesieniu do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie w dniu 10 lipca 2012 r. Prezydent W. pismem z dnia 20 września 2012 r. wystąpił do Dzielnicy [...] o przesłanie kopii decyzji komunalizacyjnych dla 4 działek ewidencyjnych (pismo nr [...]).
W tym samym dniu organ sporządził pismo, w którym wystąpił do pełnomocnika skarżącego o podanie adresu pełnomocnika M. J., wskazał, że ze względu na konieczność uzupełnienia akt o decyzje komunalizacyjne, nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie ustawowym. Organ zawarł też informację, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony do dnia 31 stycznia 2013 r. W dniu 20 września 2012 r. organ sporządził też pismo o przekazaniu akt sprawy Wojewodzie [...], w związku z wniesionym zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie (pismo nr [...]). Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie W. S. za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące do daty doręczenia postanowienia. Postanowienie organ otrzymał w dniu 26 października 2012 r., co potwierdza prezentata widniejąca na postanowieniu. Po wniesieniu przez W. S. w dniu 19 marca 2013 r. skargi na bezczynność organu Prezydent W. w dniu 19 kwietnia podjął 3 czynności: 1) wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie kopii planu zabudowy zatwierdzonego w 1931 r., inwentaryzacji zniszczeń, decyzji lokalizacyjnych lub innych dotyczących przekazania przedmiotowej nieruchomości pod budowę budynków m. in przy ul. [...] (pismo nr [...]);
- 2) sporządził pismo informujące pełnomocnika skarżącego o piśmie z pkt 1) oraz informujące o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie dodatkowym wyznaczonym przez Wojewodę [...] z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji, a także informujące stronę, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony do dnia 31 lipca 2013 r.;
- 3) sporządził odpowiedź na skargę.
W ocenie Sądu, rację ma skarżący, że sposób prowadzenia postępowania przez Prezydenta W. należało ocenić jako rażące naruszenie prawa – zasady ekonomiki postępowania, o której mowa w art. 12 § 1 Kpa oraz przepisów o terminach załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 2 Kpa. sprawa o odszkodowanie za przejęcie przez Państwo gruntu [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] toczy się prawie 3 lata. Organ podejmuje czynności procesowe w odstępach czasu kilkakrotnie przekraczających maksymalny 2-miesięczny ustawowy termin na załatwienie sprawy. Ostatnie czynności podejmowane przez Prezydenta W. zostały podjęte po reakcji skarżącego polegającej na wniesieniu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie skargi sądowej na bezczynność organu. Wyznaczony przez organ termin na załatwienie sprawy przewidziany na dzień 31 stycznia 2013 r. nie został dotrzymany.
To samo dotyczy dodatkowego terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego organowi przez Wojewodę [...] do dnia 26 lutego 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał racjonalnych, niezależnych od organu, powodów przedłużającego się znacznie procedowania w sprawie, czy też przeszkód uniemożliwiających rozstrzygnięcie sprawy do dnia orzekania w niniejszej sprawie przez Sąd.
Sąd uznał, że w sprawie o przyznanie odszkodowania prowadzonej na podstawie art. 215 ugn celowe jest wyznaczenie organowi terminu 2 miesięcy na załatwienie sprawy, liczonego od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, ponieważ tego rodzaju sprawy mają charakter szczególnie skomplikowany. Jeżeli okaże się, że wniosek o przyznanie odszkodowania jest zasadny, czego w tej sprawie Sąd nie mógł przesądzić, zajdzie potrzeba zlecenia biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego, z którym strony mają prawo się zapoznać.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).