Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. E.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r., stanowiącego ponowienie wniosku z dnia [...] października 1949 r., o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], z obrębu [...], działka nr [...], o powierzchni [...], zarzucając organowi rażące naruszenie art. 35 k.p.a. przez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz art. 37 § 2 k.p.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. poprzez niezakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez SKO w [...] w postanowieniu z dnia [...] lutego 2017 r.
Skarżąca wniosła o:
- 1. orzeczenie w trybie art. 149 § 1b p.p.s.a. o istnieniu uprawnienia po jej stronie, następcy prawnego dotychczasowych właścicieli, poprzez:
- a) ustanowienie na jej rzecz na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego ww. gruntu;
- b) ustalenie "czynszu symbolicznego" z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w punkcie 1. w wysokości 716 zł netto, płatnego z góry w terminie do dnia 31 marca każdego roku na stosowne konto Urzędu Dzielnicy [...].
Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniosła o:
- 1. zobowiązanie Prezydenta [...] na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a, do ustanowienia na jej rzecz na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do ww. niezabudowanego gruntu w terminie 1 miesiąca od zwrotu akt sprawy,
- 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- 4. przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- 5. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów z akt administracyjnych i własnościowych, których fotokopie wykonał pełnomocnik skarżącej w siedzibie organu, z jednoczesnym zobowiązaniem organu do przedstawienia oryginałów dokumentów na każde żądanie sądu oraz dopuszczenie dowodu z innych dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, jak i oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny. Organ wskazał, że w trakcie postępowania zlecono geodecie posiadającemu stosowne uprawnienia dokonanie rozliczenia przedmiotowej nieruchomości oraz wykonanie czynności geodezyjnych mających na celu wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków polegających na wykreśleniu dwóch garaży częściowo rozebranych położonych w części granicy hipotecznej nieruchomości oznaczonej poprzez oznaczenie ich jako ruiny. W wyniku tych działań materiał dowodowy został uzupełniony opinią geodezyjną oraz wykazem zmian danych ewidencyjnych budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.
Uprzednie złożenie przez skarżącą zażalenia do SKO w [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi.
Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy.
Wobec podejmowania przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy, podejmowania ich w znacznych odstępach czasu i zaniechania jakichkolwiek działań od września 2017 r., a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się od stycznia 2016 r., Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa jest obecnie wystarczającą sankcją mającą na celu zdyscyplinowanie i zmobilizowanie organu do wydania decyzji.
Mimo kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie stwierdził również potrzeby przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a ma charakter kompensacyjny.
Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sadu ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Sąd nie uwzględnił wniosków skarżącej o orzeczenie w trybie art. 149 § 1b p.p.s.a. o istnieniu uprawnienia skarżącej poprzez ustanowienie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego, jak również o zobowiązanie Prezydenta [...] na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a, do ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie bowiem wykracza poza przyznane przez ustawodawcę sądowi administracyjnemu kompetencje. Co do zasady bowiem, w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady art. 149 § 1b p.p.s.a. (umożliwiający orzeczenie o istnieniu lub nieistnieniu uprawniania lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego), jak też przywoływany w skardze art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (na mocy którego Sąd, w uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa), znajdują zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków. Do takich sprawa o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie należy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 353/17).
Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenia dowodu, albowiem dysponował całością materiału dokumentacyjnego, który został nadesłany przez organ.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a, w pkt 3 sentencji wyroku – na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 2, art. 149 § 1b i art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.