Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2014 r. H. B., W. P. i E. D. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...].
W dniu 14 sierpnia 2014 r. wnioskodawcy złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 14 października 2014 r.
Pismem z dnia 16 stycznia 2015 r. H. B., W. P. i E. D., reprezentowani przez adwokata I. R., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 12 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w sprawie zostały ustalone wszystkie kwestie formalne i nic nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji administracyjnej. Tymczasem organ nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie prawem przewidzianym, nie poinformował skarżącej o przyczynach zwłoki i nie podał nowego terminu zakończenia sprawy. Ponadto organ nie rozpoznał wniosku także w terminie określonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...].
Prezydent [...] pismami z dnia 26 marca 2015 r. zwrócił się do [...] o udzielenie informacji i nadesłanie dokumentów do sprawy, w tym akt własnościowych i lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto organ pismem również z dnia 26 marca 2015 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że nie było możliwe zakończenie sprawy w terminie wskazanym w postanowieniu Wojewody [...] i podał, iż postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r.
Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] oraz o terminie załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2015 r
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z kolei, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku H. B., W. P. i E. D. z dnia 12 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 13 czerwca 2014 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu ponad roku od złożenia przez strony ww. wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania nim zainicjowanego i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ pierwszą czynność w sprawie podjął po 9 miesiącach od złożenia wniosku odszkodowawczego i po 6 miesiącach od wpływu do organu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] uznającego za zasadne zażalenie skarżących na bezczynność Prezydenta [...] w załatwieniu sprawy.
Czynność tą stanowiło wystosowanie do kilku instytucji w dniu 26 marca 2015 r. pism z prośbą o nadesłanie koniecznych dokumentów, w tym akt własnościowych i lokalizacyjnych nieruchomości. Zatem, zauważyć należy, że dopiero w dniu 26 marca 2015 r. Prezydent [...] rozpoczął kompletowanie materiału dowodowego, w sytuacji gdy powinien już rozpoznać wniosek odszkodowawczy. Ponadto, ww. pisma mogły być wystosowane niezwłocznie po wpływie wniosku do organu, a nie po 9 miesiącach od jego złożenia. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat.
Jednocześnie brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Natomiast, Prezydent [...] o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił wnioskodawców dopiero pismem z dnia 26 marca 2015 r., czyli po 9 miesiącach od złożenia wniosku odszkodowawczego i po ponad 2 miesiącach od wniesienia przez wnioskodawców skargi na bezczynność organu. Ponadto, Prezydent nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w powołanym postanowieniu Wojewody [...], tj. do dnia [...] lutego 2015 r.
Wobec czego, w zaistniałych okolicznościach sprawy - w ocenie Sądu - postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.