Uzasadnienie
Pismem z [...] lipca 2020 r. M. K. i W. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Pismem z [...] listopada 2016 r. M. K. i W. K. wnieśli o przyznanie odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. złożyli zażalenie na bezczynność organu w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania W. L., D. i I. K. i A. i A. D. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] oraz zobowiązało do podania adresów określonych osób i przedłożenia mapy synchronizacyjnej.
Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 1 miesiąca, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że akta przedmiotowej sprawy zostały w dniu [...] grudnia 2016 r przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. i dotychczas nie zostały zwrócone. Pismem z [...] lipca 2020 r. Biuro Spraw Dekretowych zwróciło się do Sądu Rejonowego dla [...] oraz Archiwum Urzędu o nadesłanie szeregu dokumentów. Organ wskazał również, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw jest spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych wymaga wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Z kolei przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek zawiadamiania strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie. Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem stron z [...] listopada 2016 r. Nie uwalnia organu od zarzutu bezczynności prowadzone równolegle przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowanie nadzorcze, mające za przedmiot orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu, za który skarżący dochodzą odszkodowania.
Wyznaczając zaś trzymiesięczny termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie, że do zakończenia sprawy dotyczącej odszkodowania niezbędne jest pozyskanie szeregu archiwalnych dokumentów, które dopiero umożliwią ocenę przesłanek przyznania odszkodowania, określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przypadku zaś potwierdzenia ich zaistnienia konieczne dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie będzie także sporządzenie przez uprawnionego rzeczoznawcę opinii o wartości utraconej nieruchomości, do której strony będą mogły wnosić zastrzeżenie. Z tego względu rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin 3 miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem.
Jednocześnie biorąc pod uwagę wielkość przekroczenia terminu, wyznaczonego art. 35 § 3 k.p.a. (do dnia wyniesienia skargi było to blisko 4 cztery lata), jak również uwzględniając okoliczność, że o prowadzonym postępowaniu nadzorczym dotyczącym tej samej nieruchomości, której dotyczy przedmiotowy wniosek, organ miał wiedzę co najmniej od [...] grudnia 2016 r. - należy tę bezczynność zakwalifikować jako rażąco naruszającą prawo. Brak podejmowanie przez organ jakichkolwiek czynności (czy to merytorycznych czy też procesowych) w zawisłej od 2016 r. sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7,8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Zatem podnoszony w odpowiedzi na skargę argument skomplikowanego charakteru spraw rozpoznawanych przez organ nie jest okolicznością, która mogłaby usprawiedliwiać brak jego aktywności.
Nawet bowiem, gdyby organ uznał, że sprawa jest skomplikowana ze względu na jej rodzaj, to i tak wielokrotnie i bezskutecznie upłynął termin zakreślony przez Kodeks postępowania administracyjnego dla spraw szczególnie skomplikowanych, tj. termin dwóch miesięcy, o czym stanowi art. 35 § 3 k.p.a. Nie budzi również wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że brak akt sprawy przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.