Uzasadnienie
[...] Związek [...] w L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wydanie decyzji w sprawie przyznania odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...]. Do skargi została dołączona kopia przedmiotowego wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że wystąpiła do Ministra Infrastruktury, jako organu zobowiązanego postanowieniami art. 161 kpa, o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania przysługującego [...] Związkowi [...] z tytułu stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...], a w konsekwencji oddania gruntu jego byłym właścicielom. Wniosek ten zgodnie z zawiadomieniem Wojewody [...] został przekazany do Ministra Infrastruktury, jednak nie znalazł dalszego biegu i pozostał nierozpoznany, co wskazuje na ignorowanie stron w sprawie i rażące naruszenie art. 35 i 36 kpa.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i wskazał, że organ nie prowadzi żadnego postępowania w sprawie z wniosku [...] Związku [...] w L. z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczącego odszkodowania, gdyż do organu nie wpłynął żaden wniosek dotyczący działki nr [...], którego podstawą byłby art. 160 kpa. Organ nie posiada również żadnego innego wniosku tożsamego z żądaniem wynikającym ze złożonej skargi. Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie [...] Związek [...] pismem z dnia 8 maja 2008 r. l.dz. [...] zwrócił się o przyśpieszenie rozpatrzenia sprawy przekazanej postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. jednak, o czym poinformowano [...] Związek [...] w L. pismem z dnia 14 listopada 2008 r., powyższym postanowieniem Wojewoda przekazał wniosek dotyczący sprawy o przyznanie Związkowi odszkodowania ze względu stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej nr [...] i nr [...].
Minister zaznaczył przy tym, że załączona do skargi kopia wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie zawiera podpisu, zaś jego numer jest tożsamy z numerem, którym zostało opatrzone wskazane pismo z dnia 8 maja 2008 r. Ponadto pisma mają również tę samą treść.
Wobec powyższego stwierdzenia organu, jak również braku w aktach administracyjnych przedmiotowego wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. Sąd zwrócił się do strony skarżącej o nadesłanie potwierdzenia złożenia do Ministra Infrastruktury wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r., jak również o nadesłanie odpisu tego wniosku, gdyż na załączonym do skargi odpisie wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. opatrzonym l.dz. [...] nie ma daty, ani nie został on podpisany. Wykonując polecenie Sądu strona skarżąca przedłożyła kopię żądanego wniosku, na którym znajduje się podpis Prezesa Związku mgr S. C., oraz pismem z dnia 29 grudnia 2008 r. poinformowała, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2008 r. został wysłany do organu listem poleconym. Na potwierdzenie tego faktu strona skarżąca umieściła na stronie 3 wniosku kopię potwierdzenia jego nadania. Z nadesłanej kopii wniosku wynika, że został on opatrzony l.dz. [...], a zgodnie z kopią dowodu nadania wniosku, datą jego nadania do organu był dzień 8 maj 2008 r.
Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy dnia 12 maja 2008 r. do Ministra Infrastruktury wpłynęło pismo [...] Związku [...] w L. datowane na dzień 8 maja 2008 r. i opatrzone liczbą dziennika nr [...]. Ustosunkowując się do nadesłanego pisma Minister Infrastruktury pismem z dnia 14 listopada 2008 r. poinformował stronę, że postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] przekazał mu jedynie wniosek [...] Związku [...] w L. z dnia 14 marca 2005 r. o przyznanie odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia z odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej nr [...] i nr [...], który został rozpatrzony postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Równocześnie Minister poinformował [...] Związek [...] w L., że z posiadanych akt sprawy nie wynika aby Wojewoda [...] przekazał mu wniosek o przyznanie odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...]. Poza tym pismem wyjaśniającym Minister Infrastruktury do dnia rozpatrzenia skargi na bezczynność nie podjął żadnych innych działań w przedstawionej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Przede wszystkim przypomnieć należy, że po wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego strona mogła, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na niewydanie decyzji w ustalonym przepisami prawa terminie.
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy w rozumieniu art. 104 kpa oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Zgodnie z art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O bezczynności organu administracji publicznej można mówić zarówno, gdy w ustawowo określonym terminie nie podejmuje on żadnych czynności, do których był zobowiązany, jak i wówczas, gdy prowadził postępowanie w sprawie i nie zakończył go w terminie określonym w kodeksie postępowania administracyjnego wydaniem stosownej decyzji czy też postanowienia. Sąd ocenia tę kwestie na dzień orzekania, a kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy.
W rozpatrywanej sprawie [...] Związek [...] w L. wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczącego przyznania odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...]. Jak wynika z udzielonej na skargę odpowiedzi organu (k-9 akt sąd), Minister Infrastruktury uznał, że pismo to (które zgodnie z informacjami organu nosi datę nie [...] kwietnia lecz 8 maja 2008 r.), jest jedynie wnioskiem o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy przekazanej organowi postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] dotyczącej przyznania odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działki o nr [...] oraz nr [...].
Minister Infrastruktury stwierdził również, że nie pozostaje w bezczynności, ponieważ do organu nie wpłynął żaden wniosek [...] Związku [...] w L. opatrzony datą [...] kwietnia 2008 r., organ nie prowadzi zatem żadnego postępowania w sprawie przyznania odszkodowania ani też postępowania nadzorczego, które dotyczyłoby działki nr [...]. Po zapoznaniu się z nadesłanymi dokumentami zebranymi w aktach sprawy Sądu orzekający uznał, że takie stanowisko organu nie może być uznane za prawidłowe. W aktach sprawy znajduje się bowiem wniosek [...] Związku [...] w L. z dnia 8 maja 2008 r., który wpłynął do organu 12 maja 2008r., z treści którego jednoznacznie wynika, że dotyczy on przyznania wnioskodawcy na podstawie art. 161 § 3 i 4 kpa odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...].
Wniosek ten nie jest zatem tożsamy z wnioskiem przekazanym Ministrowi Infrastruktury postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. jako dotyczącym innej przedmiotowo sprawy administracyjnej. W tej sytuacji, skoro jak podkreślił Minister, w posiadanych przez niego aktach sprawy nie ma żadnego innego wniosku w sprawie o przyznanie odszkodowania za działkę nr [...], to wobec tego mając na uwadze treść złożonego pisma, powinien był uznać, że pismo z dnia 8 maja 2008 r. stanowi w istocie wniosek dotyczący przyznania odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...]. Oznacza to, że Minister Infrastruktury nieprawidłowo zakwalifikował wniosek strony skarżącej jedynie jako pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy przekazanej postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. Skutkiem tej wadliwej oceny i klasyfikacji Minister udzielając stronie skarżącej odpowiedzi na wniosek z dnia 8 maja 2008 r. ustosunkował się jedynie do jego części tj. do wniosku strony z dnia 14 marca 2005 r., natomiast pominął całkowicie zawarty w tym piśmie wniosek strony o przyznanie odszkodowanie w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...].
Nie rozpatrując przez okres około 3 miesięcy złożonego przez stronę skarżącą wniosku oraz nie podejmując w jego sprawie żadnych działań wyjaśniających, organ naruszył powołane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Czyniąc w ten sposób Minister Infrastruktury naruszył także zasadę ogólną postępowania administracyjnego zawartą w art. 7 kpa, który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00) podkreślił, że zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględnienia słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W tej sytuacji Sąd uznał postawiony organowi w skardze zarzut pozostawania w bezczynności za uzasadniony.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że jeśli jak wynika z akt sprawy, organ powziął uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej treści złożonego wniosku oraz prawidłowej jego daty (strona skarżąca przy skardze przedstawiła wniosek datowany na dzień [...] kwietnia 2008 r., podczas gdy w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wniosek z dnia 8 maja 2008 r., przy czym oba pisma mają tożsamą treść i opatrzone taką samą liczbą dziennika), to w takiej sytuacji organ powinien był przede wszystkim, bez zbędnej zwłoki, podjąć czynności wyjaśniające, w celu prawidłowego ustalenia zakresu żądań zgłoszonych przez stronę skarżącą oraz ustalenia prawidłowej daty złożonego organowi wniosku.
Przy rozpoznaniu sprawy organ powinien w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu rozstrzygnięcie powstałych wątpliwości zarówno co do treści żądania zawartego w złożonym przez stronę skarżącą wniosku, jak i jego prawidłowej daty. W zależności od poczynionych ustaleń, które znajdą odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, organ podejmie decyzję co do konieczności (lub jej braku) rozpatrzenia żądań strony skarżącej w prawem przewidzianej formie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.