Uzasadnienie
E.L. pismem z [...] lipca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...].
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8 kpa, art. 12 § 1 kpa, art. 35 § 1 i 3 kpa, art. 36 § 1 kpa i art. 37 § 5 kpa poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy i wniosła o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 40000 zł, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że sprawa powinna zostać załatwiona do [...] września 2017 r. Tymczasem skarżąca oczekuje na rozstrzygnięcie już 3 lata. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Skarga jest więc uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że Wojewoda M. postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] uznał ponaglenie strony za zasadne i wyznaczył Prezydentowi 4-miesięczny termin na rozpoznanie sprawy liczony od dnia zwrotu akt – przy czym akta nie zostały nadal zwrócone. Termin wyznaczony ww. postanowieniu nie rozpoczął biegu, skarga jest więc bezzasadna.
W piśmie z [...] października 2020 r. skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze podkreślając, że Prezydent [...] nie udziela odpowiedzi na jej pisma i wystąpienia. Skarżąca zaznaczyła, że mimo, że Wojewoda M. [...] września 2020 r. zwrócił akta sprawy, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).
W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa.
Analiza akt wskazuje, że wnioskiem z [...] lipca 2017 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...].
Po wpłynięciu powyższego wniosku Prezydent podjął w istocie jedną czynność w sprawie mającą na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie. Pismem z [...] marca 2019 r., a więc ponad 1,5 roku od złożenia wniosku, organ wezwał skarżącą do złożenia stosownych dokumentów dotyczących spadkobrania po zmarłym Walterze Koenig, oryginalnych bądź poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów dowodzących następstwo prawne po właścicielu nieruchomości, a także oryginałów bądź poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictw procesowych. Następnie przy piśmie z [...] marca 2019 r. akta sprawy, na skutek złożonego przez skarżącą ponaglenia, przekazane zostały do Wojewody M., który postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] 4-miesięczny termin na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia liczony od dnia zwrotu akt. Akta zwrócone zostały organowi przy piśmie z [...] września 2020 r. Prezydent nie podejmował innych działań w sprawie. Istotne przy tym jest, że pismo z [...] marca 2019 r. wystosowane zostało na skutek interwencji ze strony skarżącej, tj. po złożeniu przez skarżącą ponaglenia.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się sprawą, podejmując w istocie jedną czynność mającą na celu jej wyjaśnienie i rozstrzygnięcie. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność, tj. do dnia [...] stycznia 2021 r. sprawa nie została załatwiona. Skarga jest więc uzasadniona.
Sąd stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się od 2017 r., Prezydent [...] od dnia złożenia wniosku podjął w istocie jedną czynność mającą na celu jej rozpoznanie, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone.
Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Zastosowanie tego dodatkowego środka pociąga za sobą dla organu wymierne skutki finansowe i powinien być on stosowny w przypadkach szczególnych, charakteryzujących się drastycznymi naruszeniami prawa. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania. Zauważyć jednak trzeba, że z skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła konieczności zastosowania tego szczególnego środka. Z powołanego art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika natomiast, że przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne.
Sąd uznał ponadto, że z uwagi na charakter sprawy zasadnym jest zobowiązanie organu do jej rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.