Uzasadnienie
T. C. (dalej jako "skarżąca") pismem z 22 lipca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udział w wysokości [...] cz. w prawie własności nieruchomości położonej w [...], w [...], obręb [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. [...] ha, wywłaszczonej pod realizację celu publicznego – budowę drogi ekspresowej w korytarzu zarezerwowanym pod autostradę [...] ([...]) – odcinek węzeł "[...]" (z węzłem) do węzła "[...]" (z węzłem), zarzucając mu naruszenie art. 35 § 1, 2 i 3, art. 12 § 1 i 2, a także art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.".
W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] grudnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołań skarżącej i Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, decyzją nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pomimo jednak upływu 18 miesięcy nie doszło do dalszych czynności zarówno Ministra, jak i Wojewody. Konsekwencją tej opieszałości jest więc sytuacji, gdzie właściciele zostali pozbawieni w dniu [...] lipca 2010 r. nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym i dotychczas z tego tytułu nie otrzymali odszkodowania, ani lokalu zamiennego.
W związku z zaistniałą zwłoką pismami z [...] czerwca 2020 r. i [...] lipca 2020 r. wniosła do Ministra Inwestycji i Rozwoju zażalenie oraz ponaglenie (pismem z [...] lipca 2020 r.), wyczerpując przewidziany przepisami prawa tryb umożliwiający wystąpienie ze skargą. W tym stanie rzeczy wnosiła o: zobowiązanie Wojewody [...] do załatwienia sprawy; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z [...] lipca 2020 r., na podstawie art. 36 § 12 K.p.a., strony zostały powiadomione o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym do [...] września 2020 r. Kolejnym zawiadomieniem z [...] sierpnia 2020 r. poinformowano je o sporządzeniu operatu szacunkowego wyjaśniając, że decyzja wydana zostanie niezwłocznie po upływie terminu na wniesienie ewentualnych uwag do operatu. Stwierdził także, że po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej Minister Rozwoju postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Do przesłanych w ślad za skargą akt administracyjnych Wojewoda [...] dołączył decyzję z [...] września 2020 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz T. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność przy rozpoznawaniu sprawy o ustalenie odszkodowania za udział w wysokości [...] cz. w prawie własności nieruchomości położonej w [...],[...], obręb [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa pod budowę drogi ekspresowej.
Ta bowiem zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".
Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że w konsekwencji uchylenia przez Ministra Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2018 r. uprzednio wydanej w tym przedmiocie decyzji Wojewody [...], powstał po stronie tego organu obowiązek ponownego zajęcia się sprawą należnego skarżącej odszkodowania. Przywołana decyzja kasatoryjna Ministra wpłynęła zaś do organu 20 grudnia 2018 r. (co potwierdza umieszczona na jej egzemplarzu prezentata). Od momentu zatem jej uprawomocnienia rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 K.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia. Uwzględniając trzydziestodniowy okres oczekiwania na uprawomocnienie tej decyzji, przyjąć należy, że sprawa w ponownie prowadzonym postępowaniu winna się zakończyć przed Wojewodą co do zasady w pierwszym kwartale 2019 r. Tymczasem w niniejszej sprawie decyzję kończącą postępowanie organ wojewódzki podjął dopiero [...] września 2020 r., co oznacza, że przez niemal dwa lata pozostawał w stanie bezczynności
Co istotne przy tym, przez większość czasu nie podejmował on w sprawie jakichkolwiek czynności. O przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania powiadomił zaś strony dopiero pismem z [...] lipca 2020 r., a więc po ponad półtora roku po ponownym zawiśnięciu przed nim sprawy. Tymczasem art. 36 § 1 K.p.a. nakładał na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia, co oznacza, że ów dodatkowy termin winien być wyznaczony niezwłocznie po wyekspirowaniu podstawowego terminu załatwienia sprawy określonego w przepisach prawa procesowego.
Zwlekając zatem przez tak znaczny okres z rozpoznaniem sprawy pozostawał on w stanie bezczynności, a ta przybiera ma w tym przypadku postać kwalifikowaną - rażąco narusza prawo. Sposób jej procedowania pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z ustanowiona w art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości postępowania. Usprawiedliwiać tak znacznej opieszałości nie może również fakt, że w pierwszym okresie po uchyleniu decyzji odszkodowawczej z [...] czerwca 2018 r., organ wojewódzki nie dysponował aktami administracyjnymi sprawy, gdyż przekazane zostały mu one przez Ministra dopiero przy piśmie z [...] września 2019 r. Po ich przekazaniu upłynął wszak jeszcze rok nim sprawa znalazła swój finał w postaci wydanej przez Wojewodę decyzji. Z akt administracyjnych nie wynika przy tym by zwłoka ta spowodowana była zaistnieniem obiektywnie weryfikowalnych przyczyn.
Zważywszy jednak na fakt, że w sprawie doszło do załatwienia sprawy przez Wojewodę, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., żądanej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Straciła bowiem w tym przypadku na aktualności jej funkcja dyscyplinująca. Skarżąca nie wskazała zaś w motywach zgłoszonego w tym względzie żądania wyrządzonej jej przez opieszałość organu krzywdy, uzasadniającej przyznanie owej sumy, z uwagi na jej kompensacyjny charakter.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku, Sąd podjął na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.