Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r. W. K. i S. K wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Powyższy wniosek wpłynął do Prezydenta mW. w dniu 15 kwietnia 2003 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Prezydent W. odmówił S. K., W. K. i L. K. przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położony w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2.
Po rozpatrzeniu odwołania S. K. i W. K., orzeczenie to zastało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r., nr [...].
Następnie, na skutek wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd wyrokiem z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2076/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2005 r. - wskazując w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia na konieczność dokonania w toku ponownego rozpoznania sprawy dodatkowych ustaleń, co do przeznaczenia przedmiotowej działki przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. i ewentualnych ustaleń, co do istnienia drugiej przesłanki z art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. co do daty pozbawienia skarżących faktycznej możliwości władania nieruchomością.
Następnie organ podejmował pewne czynności w sprawie, które jednak nie doprowadziły do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie.
Wobec powyższego S. K. i W. K. wystąpili z zażaleniem do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy do dnia 31 maja 2012 r. oraz stwierdził, że niezałatwienie niniejszej sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zauważając, że gdyby organ I instancji nie podejmował dalszych działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, to wówczas może dojść do rażącego naruszenia prawa.
Postanowienie to wpłynęło do organu I instancji w dniu 9 marca 2012 r.
Następnie organ w piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. wyznaczył termin zakończenia sprawy do dnia 31 października 2012 r., po czym - po wniesieniu skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie - w dniu 2 maja 2013 r. wskazał kolejny termin - 30 sierpnia 2013 r.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący zarzucili naruszenie przepisu art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kpa przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. w związku z tym wnieśli o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w określonym w kpa terminie i ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, mającej na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto wyjaśnił, że poinformował strony o terminie zakończenia postępowania.
Do dnia 4 października 2013 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi złożyli zażalenie, w trybie art. 37 § 1 kpa.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Podnieść również należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała właśnie w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych Prezydent W., od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie w 2003 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prawdą jest, że organ rozpoznał już przedmiotową sprawę, jednak wydane uprzednio w sprawie decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wskazał konieczne dalsze działania organu w ponownie prowadzonym postępowaniu. Prezydent W. - mimo upływu od dnia wydania tego wyroku blisko 8 lat – nadal gromadzi materiał dowodowy. Ponadto od marca 2012 r. organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie informował strony o przewidywanym terminie jej zakończenia.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc niniejsze postępowanie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona.
Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa."
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność rażąco narusza prawo. Nie do zaakceptowania jest bowiem w państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji od 2003 r. i nadal znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego. Przy czym już 8 lat temu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – oceniając zaskarżone do niego decyzje zapadłe w sprawie - wydał jasne i szczegółowe wytyczne wskazujące na konieczność podjęcia określonych czynności dowodowych. Po zwrocie akt administracyjnych do organu Prezydent jednak nie załatwił sprawy, zgodnie z tymi wytycznymi.
Natomiast jedyną reakcją tego organu - po otrzymaniu postanowienia Wojewody [...], rozpoznającego zażalenie wniesione w trybie art. 37 kpa i wyznaczającego termin na załatwienie sprawy do dnia 31 maja 2012 r. – było poinformowanie stron postępowania o wyznaczeniu nowego terminu wydania decyzji w sprawie.
Podkreślić również należy, że na dezaprobatę zasługuje także fakt, iż ostatnie działania organu całkowicie ignorowały wskazania Wojewody [...] zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. o możliwości naruszenia prawa w sposób rażący przez Prezydenta W. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.