Uzasadnienie
Pismem z 19 maja 2022 r. I. S. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącego przyznania jej zasiłku celowego na zakup [...] utraconych w wyniku zdarzenia losowego - pożaru domu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 19 października 2021 r. spalił się jej dom. W dniu 20 października 2021 r. opiekun środowiskowy w trakcie wywiadu ustalił, że rodzinie skarżącej spaliło się wszystko i spełniają kryterium dochodowe do uzyskania pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Wniosła o zasiłek celowy w związku ze zdarzeniem losowym z przeznaczeniem na zakup [...].
W ocenie skarżącej sprawę przewlekano od 20 października 2021 r. Pierwsza decyzja odmawiająca przyznania świadczenia została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponownie rozpatrując sprawę organ ponownie odmówił przyznania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że decyzją nr 00390.5102.4122.2021 z 22 grudnia 2021 r., odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej na zakup [...] utraconych w wyniku zdarzenia losowego - pożaru domu. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 24 stycznia 2022 r., nr KOC/43/Op/22, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazało, aby organ I instancji przeprowadził postępowanie w taki sposób, który rozeznaje sytuację rodziny całościowo, w szczególności zwracając uwagę na to, czy rodzina ma zabezpieczone podstawowe potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem i niezbędne w codziennym życiu oraz czy jest w stanie pokonać trudności finansowe we własnym zakresie.
W takiej sytuacji Prezydent uznał, że niezbędne jest ponowne przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz ustalenie aktualnej sytuacji bytowej i dochodowej rodziny.
W związku z tym pracownik socjalny kilkakrotnie odwiedził skarżącą w miejscu zamieszkania, tj. w dniu 4 lutego 2022 r. gdzie pozostawiono wezwanie w skrzynce na listy z prośbą o kontakt, w dniu 16 lutego 2022 r. i w dniu 2 marca 2022 r., lecz nie zastał nikogo w domu. Poza tym w dniu 4 lutego 2022 r. zostało wysłane do skarżącej pismo z prośbą o kontakt, zaś w dniu 7 lutego 2022 r. drogą mailową.
Skarżąca zareagowała tylko na maila i pisemnie odpowiedziała, iż wywiad w sprawie pomocy na zakup [...] był już przeprowadzony w dniu 20 października 2021 r.
Wobec powyższego w dniu 22 lutego 2022 r. ponownie zostało wystosowane do skarżącej pismo z wyznaczonym terminem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego z zaznaczeniem, że jeżeli wyżej wskazany termin nie odpowiada jej, to może wskazać datę wywiadu dogodną dla siebie. W piśmie pouczono także skarżącą, że nie wpuszczenie pracownika socjalnego do mieszkania w celu rozeznania sytuacji bytowej rodziny oraz niewskazanie dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu może zostać uznane jako brak współpracy, co może skutkować decyzją odmowną. Pismo to skarżąca odebrała w dniu 2 marca 2022 r. - lecz nie skontaktowała się z pracownikiem socjalnym.
Z uwagi na postawę skarżącej pracownik socjalny nie był w stanie rozpoznać jej sytuacji bytowej i dochodowej. Skarżąca nie współpracowała z pracownikiem socjalnym, nie odbierała telefonów oraz nie reagowała na pisemne wezwania.
Dlatego też decyzją nr 00390.5102.1592.2022 z 25 marca 2022 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...].
Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które decyzją nr KOC/2499/Op/22 z 26 maja 2022 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu, pismem z 11 marca 2022 r. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Skarżąca zarzuciła Prezydentowi m.st. Warszawy przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego przyznania zasiłku celowego na zakup [...] utraconych w wyniku zdarzenia losowego - pożaru domu.
Podkreślić należy, że zgodnie z ogólną zasadą szybkości i prostoty postępowania określoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
W świetle zasady prawdy obiektywnej organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Zgodnie zaś z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminu tego, po myśli § 5 art. 35 k.p.a., nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Art. 37 § 1 k.p.a. zawierający definicję bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Zatem przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce, organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika, że brak jest podstaw do uznania, iż organ prowadził postępowania w sposób przewlekły.
Analiza akt sprawy wskazuje, że w dniu 19 października 2021 miał miejsce pożar lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] zajmowanego przez skarżącą.
Pismem z 20 października 2021 r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o pomoc finansową z tytułu zdarzenia losowego - pożaru domu.
W dniu 20 października 2021 r.- w trakcie wizyty na miejscu zdarzenia - pracownik socjalny ustalił, że w wyniku pożaru spaleniu uległy: sufit, konstrukcja jednej ze ścian, instalacja elektryczna, okno, część aneksu kuchennego, a ściany mieszkania zostały mocno okopcone. Spaleniu uległy także dwa łóżka, meble, telewizor, kuchenka mikrofalowa i rzeczy osobiste (ubrania, buty).
Następnego dnia tj. 21 października 2021 r. skarżąca drogę e-mailową została poinformowana, że lokal przy ul. [...] nie nadaje się do dalszego zamieszkiwania, nie może ona pozostać w tym lokalu, ponieważ przebywanie w nim zagraża bezpieczeństwu. Wskazano skarżącej do obejrzenia lokal przy ul. [...].
W dniu 28 października 2021 r. skarżąca w rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym wniosła o przyznanie pomocy finansowej na zakup [...].
Pismem z 15 listopada 2021 r. Zakład Gospodarki Nieruchomościami w [...] poinformował pełnomocnika skarżącej – R. S., że wizja lokalna lokalu [...] w budynku przy ul. [...], która odbyła się w dniu 9 listopada 2021 r., miała na celu dokonanie wyceny remontu lokalu po spaleniu. Poinformował go również, iż skarżąca nie może wykonywać żadnych prac, ani też przebywać w lokalu - do czasu jego oględzin przez ubezpieczyciela oraz Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego.
Następnie pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy w [...] w dniach 16 i 18 listopada 2021 r. podejmował bezskuteczne kilkukrotne próby telefonicznego kontaktu ze skarżącą.
Zaś pismem z 26 listopada 2021 r. organ zawiadomił skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 27 grudnia 2021 r. - z powodu braku zgody Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami na przeprowadzenie remontu w lokalu przy ul. [...], które zostało zniszczone przez pożar. Zawiadomienie nie zostało podjęte przez skarżącą i zostało zwrócone do organu.
W dniu 2 grudnia 2021 r. skarżąca drogą e-mailową została poinformowana o przedłużeniu do dnia 27 grudnia 2021 r. terminu załatwienia jej wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...]. W tym samym dniu pracownik socjalny odbył wizytę w lokalu przy ul. [...] - jednak nikt nie otworzył drzwi.
Następnego dnia tj. 3 grudnia 2021 r. miała odbyć się wizja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego mająca na celu wycenę remontu po spaleniu lokalu oraz ustalenie, czy lokal nadaje się do remontowania i zamieszkiwania. W tym dniu stawili się również przedstawiciele Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami i Wydziału Zasobów Lokalowych. Jednak skarżąca nie udostępniła im lokalu przy ul. [...] do dokonania oględzin. Przez swojego pełnomocnika przedłożyła zwolnienie lekarskie. Jednakże podczas wizyty widoczne było, że skarżąca wykonała niektóre prace remontowe - zostały wymienione okna i drzwi, a ganek budynku oklejony został płytą pilśniową.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 22 grudnia 2021 r. odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...] - podnosząc, że pomimo braku zgody właściwych instytucji skarżąca zdecydowała o powrocie do lokalu przy ul. [...], zaś pomoc na zakup [...] nie może zostać przyznana, ponieważ skarżąca nie może przebywać w tym lokalu, co stanowiłoby realne zagrożenie dla jej zdrowia i życia.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 24 stycznia 2022 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzja SKO w Warszawie wpłynęła do organu I instancji w dniu 28 stycznia 2022 r.
W dniu 4 lutego 2022 r. pracownik socjalny odwiedził skarżącą w lokalu przy ul. [...], jednak nikogo nie zastał. Wobec czego pracownik pozostawił w skrzynce na listy informację z prośbą o kontakt w sprawie ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Próba kontaktu telefonicznego ze skarżącą w tym dniu również okazała się bezskuteczna.
Dodatkowo organ pismem z 4 lutego 2022 r. zwrócił się do skarżącej z prośbą o kontakt z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku z prośbą o pomoc na zakup [...]. Pismo to nie zostało podjęte przez skarżącą i zostało zwrócone do organu.
Następnie w dniu 7 lutego 2022 r. drogą e-mailową organ zwrócił się do skarżącej z prośbą o kontakt w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania - w związku z prośbą o pomoc z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...].
Pismem z 16 lutego 2022 r. organ zwrócił się do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] o udzielenie informacji, czy skarżąca otrzymała zgodę na pobyt w lokalu przy ul. [...] oraz czy został wyznaczony termin oględzin lokalu przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego.
Ponadto, w dniu 16 lutego 2022 r. pracownik socjalny ponownie odwiedził skarżącą w lokalu przy ul. [...] - jednak nikogo nie zastał. Telefoniczna próba kontaktu ze skarżącą w tym dniu również nie przyniosła rezultatu.
Następnie pismem z 22 lutego 2022 r. organ poinformował skarżącą o wyznaczonym na dzień 2 marca 2022 r. o godzinie 11.00 terminie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, podnosząc, że jeżeli wskazany termin skarżącej nie odpowiada, to może wskazać datę wywiadu dogodną dla siebie. W piśmie tym pouczono ją, że nie wpuszczenie pracownika socjalnego do mieszkania w celu rozeznania sytuacji bytowej rodziny oraz nie wskazanie dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu, może zostać uznane jako brak współpracy, co może skutkować decyzją odmowną. Jednocześnie organ poinformował ją o przesunięciu terminu załatwienia sprawy do 29 marca 2022 r. - wskazując, że przedłużenie terminu spowodowane jest koniecznością przeprowadzenia z nią wywiadu środowiskowego. Pismo zostało odebrane przez skarżącą w dniu 2 marca 2022 r.,
Jednak w dniu 2 marca 2022 r. o godzinie 11.00 pracownik socjalny nie zastał nikogo w lokalu przy ul. [...].
Następnie pismem z 11 marca 2022 r. skarżąca - w trybie art. 37 k.p.a. - złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie - które postanowieniem z 30 marca 2022 r., nr KOC/1772/Op/22, stwierdziło, że Prezydent m.st. Warszawy nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy w postaci zakupu [...].
Natomiast Prezydent m.st. Warszawy, rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z 25 marca 2022 r. - utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 maja 2022 r. - odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...].
Z powyższego ewidentnie wynika, że organ podejmował liczne, w krótkich odstępach czasu, czynności w celu przeprowadzenia ze skarżącą wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania i ustalenia jej aktualnej sytuacji bytowej oraz materialnej. Przy czym konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wynikała z treści decyzji SKO w Warszawie z 24 stycznia 2022 r. - w której zwrócono uwagę na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości i odniesienia stanu faktycznego sprawy do kryteriów przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a nie wyłącznie do tego, że mieszkanie skarżącej uległo spaleniu i nie można w nim przebywać.
Z akt sprawy wynika też, iż pracownik socjalny kilkukrotnie bezskutecznie odwiedzał skarżącą w lokalu przy ul. [...] oraz podejmował - nieprzynoszące pozytywnego rezultatu próby telefonicznego skontaktowania się z nią. Również pisma przesyłane za pośrednictwem poczty nie były przez skarżącą odbierane. Skarżąca zareagowała dopiero na prośbę skierowaną do niej drogą e-mailową w dniu 7 lutego 2022 r. i w piśmie z 10 lutego 2022 r. - w odpowiedzi wskazując, że wywiad w sprawie pomocy na zakup [...] został już przeprowadzony w dniu 20 października 2021 r.
Ponadto skarżąca nie wpuściła do zajmowanego lokalu przy ul. [...] przedstawiciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w celu ustalenia, czy lokal nadaje się do remontowania i zamieszkania.
Dodatkowo zaznaczyć należy, że Prezydent m.st. Warszawy wydając po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję z 25 marca 2022 r., nie przekroczył określonego w art. 35 § 3 k.p.a. dwumiesięcznego terminu na załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej - do jakich w ocenie Sądu należy przedmiotowa sprawa - liczonego od wpływu w dniu 28 stycznia 2022 r. do organu I instancji decyzji Kolegium z 24 stycznia 2022 r.
W tym stanie rzeczy nie sposób zarzucić mu przewlekłego prowadzenia postępowania.
Przewlekłość zachodzi bowiem, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma zatem miejsce, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, co jest efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu, bądź podejmowania czynności pozornych, tj. nie mających znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania.
Tymczasem taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż organ w celu załatwienia sprawy podejmował liczne, bezskuteczne próby przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, celem ustalenia jej aktualnej sytuacji bytowej i dochodowej oraz odniesienia jej do kryteriów przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.
Ostatecznie Prezydent m.st. Warszawy - uznając, że postawa skarżącej uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i uniemożliwia zapoznanie się z jej aktualną sytuacją bytową i dochodową w celu przyznania świadczenia - rozpatrzył wniosek skarżącej dotyczący przyznania zasiłku celowego z tytułu zdarzenia losowego na zakup [...] i w dniu 25 marca 2022 r. wydał decyzję w sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.