Uzasadnienie
Pismem z [...] kwietnia 2013 r. M. M., reprezentowana przez r.pr. J. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...].
Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność H. B. i W. K., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2011 r. M. L., S. L., M. M., następcy prawni przeddekretowych właścicieli, złożyli wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. nr [...] uznał zażalenie skarżącej na niezałatwienie sprawy odszkodowania w terminie i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 31 sierpnia 2012 r., jednakże termin ten upłynął bezskutecznie. Jednocześnie podniesiono, że zdecydowana większość niezbędnej dokumentacji jest w posiadaniu Prezydenta od dłuższego czasu, gdyż została zgromadzona w toczącym się wcześniej postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego, zakończonego wydaniem decyzji odmownej z [...] lutego 2013 r. nr [...]. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pismem z [...] maja 2013 r. strony postępowania zostały poinformowane o stanie sprawy, tj. o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o możliwości zapozaniana się z nim przed wydaniem decyzji merytorycznie rozpatrującej sprawę. Jednocześnie poinformował, że obecnie przygotowywany jest projekt decyzji.
Poinformowany o wniosku skarżącej dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Przedmiotem skargi M. M. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...].
Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce.
Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżącą, będącą spadkobiercą przeddekretowych właścicieli) wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 9 października 2011 r.
Tymczasem, mimo upływu blisko dwóch lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się: do Delegatury Biura [...] [...] Urzędu W. w Dzielnicy O. o przesłanie akt własnościowych, do Delegatury Biura [...] i [...] Urzędu W. w Dzielnicy O. o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruk informacji z ewidencji gruntów (vide: pisma z [...].09.2011 r. odpowiednio nr [...] i [...]), do [...] Urzędu W. o przesłanie materiałów dot. realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, do Dyrektora [...] Państwowego W. o przesłanie materiałów z akt inwentaryzacji zniszczeń Biura [...] [...] dot. budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości oraz materiałów dot. przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta [...], zatwierdzonym przez Ministerstwo [...][...] w dniu [...].08.1931 r. (vide: pismo z [...].10.2011 r. odpowiednio nr [...] i [...]).
W toku prowadzonego postępowania Prezydent poinformował strony o jego postępach oraz przyczynach zwłoki, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., dopiero w następstwie wniesionego przez pełnomocnika skarżącej wezwania do wydania decyzji, zażalenia na niezałatwienie sprawy oraz skargi do sądu (co wynika z zestawienia daty wezwania – [...] września 2011 r., zażalenia – [...] maja 2012 r. i daty skargi – [...] kwietnia 2013 r. oraz odpowiednio dat pism organu, tj. [...] października 2011 r., [...] czerwca 2012 r. i [...] maja 2013 r.).
Pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy poinformował strony postępowania przy piśmie z [...] października 2011 r. nr [...].
Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował, a także poinformował o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz o możliwościach zapoznania się z nim, gdyż obecnie przygotowywany jest projekt decyzji, aczkolwiek niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi.
Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.