Uzasadnienie
T. L., T. L., Z. L. i E. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1966 r. o przyznanie, na podstawie przepisu art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147) – zwanej dalej "ugn", odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] nr [...]". Wniosek z dnia [...] września 1966 r., został podtrzymany wnioskiem z dnia [...] grudnia 2000 r. W skardze skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie odszkodowania na podstawie art. 215 ugn w terminie trzydziestu dni;
- 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa";
- 4) przeprowadzenie dowodu z akt postępowania;
- 5) zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących podniósł, że M. L. wystąpił do Prezydenta [...] wnioskiem z dnia [...] września 1966 r. o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ugn za przedmiotową nieruchomość [...]. Skarżący są spadkobiercami po N. i M. L. Wniosek z 1966 r. nie został rozpatrzony w terminie, w konsekwencji, w dniu [...] grudnia 2000 r. skarżący złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania. Wobec przedłużającego się postępowania, w dniu [...] lutego 2015 r. zostało złożone zażalenie na bezczynność organu, w trybie art. 37 § 1 Kpa, do Wojewody [...]. W wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., Wojewoda [...] zobowiązał Prezydenta [...] do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Jednocześnie organ zobowiązał się zakończyć sprawę do dnia [...] czerwca 2016 r. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ poinformował, że sprawa nie zostanie zakończona w zakreślonym przez Wojewodę terminie, z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań. Termin wskazany przez organ nie został dochowany, jak również organ nie poinformował o nowym terminie zakończenia postępowania. Ponadto organ nie wykonał żadnych czynności prowadzących do zakończenia postępowania. Skarżący w dniu [...] września 2016 r. złożyli skargę na bezczynność organu, z uwagi na to, że wbrew nałożonemu zobowiązaniu Prezydent [...], nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, nie zachowując tym samym terminu zakreślonego wskazanym wyżej postanowieniem Wojewody [...], jak również dodatkowego terminu na zakończenie postępowania, który sam sobie wyznaczył do dnia [...] czerwca 2016 r.
W dniu [...] grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżących o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 154 § 6 Ppsa.
W dniu [...] marca 2017 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie istnieje konieczność uzupełnienia dokumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd uznał niniejszą skargę za dopuszczalną. Poza sporem jest to, że skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu, pismem z dnia [...] lutego 2015 r. złożyli zażalenie na bezczynność organu, w trybie art. 37 § 1 Kpa, do Wojewody [...].
Przechodząc do meritum sprawy Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia [...] września 2016 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576).
Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] prowadzi przewlekle postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie znacznie przekroczony.
Zgodnie z art. 149 § 1 Ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 Ppsa albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a Ppsa: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a Ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek z dnia [...] września 1966 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] nr [...]", który obecnie winien być rozpoznany na podstawie art. 215 ugn. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd zauważył, że drugi wniosek z dnia [...] grudnia 2000 r. jest pismem podtrzymującym wniosek o przyznanie odszkodowania z dnia [...] września 1966 r., który został złożony osobiście przez spadkodawców skarżących.
Analizując przebieg postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem okaże się, że przesłanki z art. 215 ugn będą spełnione, wówczas konieczne będzie zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, do którego strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi.
Sąd stwierdził, że istniejąca w sprawie przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ miała charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę wpływu wniosku do organu ([...] września 1966 r.) oraz kilkudziesięcioletni okres jego rozpatrywania jak również duże przerwy pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami w sprawie (2004 r., 2007 r. 2014 r.). Nie można pominąć tego, że wniosek o ustalenie odszkodowania, zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a nawet postanowienie Wojewody [...] wyznaczające dodatkowy termin dla Prezydenta [...] na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, jak również kolejny termin wyznaczony zgodnie z art. 36 Kpa nie przyniosły zamierzonych skutków w postaci rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania.
Wobec tego Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł dla każdego z nich. Orzeczenie w tym zakresie jest uzasadnione tym, że w niniejszej sprawie w zasadzie nie wiadomo dlaczego, Prezydent [...] nie proceduje.
Na wysokość orzeczonej sumy pieniężnej miały także wpływ takie okoliczności jak to, że wniosek o odszkodowanie zalega w aktach administracyjnych od dnia [...] września 1966 r., pismo podtrzymujące ten wniosek z dnia [...] grudnia 2000 r., postanowienie uznające przez Wojewodę zażalenie na bezczynność Prezydenta z dnia [...] września 2015 r., pismo organu z dnia [...] lutego 2016 r., w którym wskazywał, że postępowanie w sprawie zostanie zakończone w terminie do dnia [...] czerwca 2016 r. nie doprowadziły do zakończenia postępowania w sprawie.
Z drugiej strony Sąd miał na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a Ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 Ppsa orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).