Uzasadnienie
A.C. pismem z dnia [...] listopada 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako [...], działka nr [...].
Postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem A.C. z dnia [...] września 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] oraz o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...].
Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i ul. [...], A.C. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia.
A.C. pismem z dnia [...] listopada 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako [...], działka nr [...] oraz o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...].
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżący został poinformowany, że po zebraniu kompletu dokumentów decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki. Prezydent [...] wskazał, że zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na powyższe, zaistniała konieczność dokonania ponownej analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji celem stwierdzenia, czy w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji.
Ponadto w sprawi zachodzi konieczność przedłożenia oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1982 r., sygn. akt [...], w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po C.C.
Zarządzeniem Sędziego z dnia 13 lipca 2017 r. na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. sprawa ze skargi A.C. na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], została wyłączona do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 238/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia [...] września 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] oraz nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a więc wciąż pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę przedmiot oraz stan faktyczny sprawy, jest to rozsądny i realny czas w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, z uwzględnieniem złożoności materii orzekania.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Sytuacja taka zaszła, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skoro na przestrzeni blisko czterech lat Prezydent [...] nie podjął efektywnych działań zmierzających do merytorycznego rozpoznania wniosku. W przedmiotowej sprawie wniosek wymagający rozstrzygnięcia złożony został w dniu [...] września 2013 r. – od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jak wynika z analizy akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania, Prezydent [...] nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również przez cały ten okres nie udało mu się zebrać kompletu niezbędnych dokumentów.
Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Przy tym, w ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwiania spraw administracyjnych. Wskazywane przez Prezydenta [...] okoliczności usprawiedliwiające bezczynność takie jak: złożoność stanu prawnego sprawy, konieczność podejmowania wielu czynności materialno – technicznych, czy wprowadzenie nowej procedury rozpoznawania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz związana z tym konieczność ponownej analizy zgormadzonej dotychczas dokumentacji, to w części przyczyny o charakterze wewnętrznym, leżące po stronie organu.
W konsekwencji te okoliczności są nieistotne dla sprawy z punktu widzenia praw strony postępowania domagającej się załatwienia sprawy na wniosek. Problemy organizacyjne z jakimi boryka się organ nie mogą spowodować obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady szybkości oraz ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Pamiętać należy, że art. 35 i art. 36 k.p.a., nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Na organie ciąży obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji pracy, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie.
Nie stanowi działania zgodnego z prawem takie postępowanie organu, które nie zmierza do jak najszybszego załatwienia sprawy, a jedynie do przedłużania postępowania, bez wystąpienia przeszkód prawnych w jej końcowym załatwieniu.
Sądowi z urzędu znana jest ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stopień ich skomplikowania wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego mającego miejsce przeszło 60 lat temu, a także trudności Miasta związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych roszczeń. Okoliczności te nie uwalniają jednak organu od obowiązku podejmowania czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy oraz przejawiania w tym kierunku efektywnej aktywności. Ocena, że zaniechanie organu nosi cechę rażącego naruszenia prawa została zdeterminowana faktem, że po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r., uznającego wniesione przez Skarżącego zażalenie za uzasadnione i wyznaczeniu terminu na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, organ nie podjął praktycznie żądnych czynności w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.