Uzasadnienie
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. J. Z. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] (dalej także jako organ/prezydent) w rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. jako "[...]".
Skarżący podniósł, że pomimo upływu terminów ustawowych oraz złożenia [...] lipca 2020 r. ponaglenia w sprawie nie zapadło żadne rozstrzygniecie. Skarżący wniósł o wyznaczenie prezydentowi miesięcznego terminu na rozpatrzenie sprawy, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, obecnie trwa gromadzenie materiału dowodowego. Przede wszystkim konieczne jest potwierdzenie stanu właścicielskiego nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). Z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość prowadzonych w organie spraw z zakresu odszkodowań za nieruchomości nie było możliwości dotrzymania ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu.
Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).
W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem.
Wniosek inicjujący postępowanie o odszkodowanie wpłynął do organu [...] grudnia 2019 r. Jedyne czynności w sprawie podjęto [...] kwietnia 2020 r., gdy organ wystąpił do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami oraz Architektury i Budownictwa o nadesłanie dokumentacji dotyczącej niniejszej sprawy. Przy piśmie z [...] września 2020r. organ poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazał nowy termin rozstrzygnięcia sprawy – [...] lutego 2021 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozpatrzył sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jedyne czynności w sprawie zostały podjęte po upływie ponad czterech miesięcy od wpływu wniosku a zawiadomienie w trybie art. 36 kpa prezydent skierował do skarżącego tylko raz, po upływie ponad pół toku od uchybienia terminu, terminu wskazanego przez siebie nie dotrzymał.
Z tych względów Sąd uznał, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. W ocenie Sądu bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa.
Należy mieć na uwadze, że jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między 14 marca 2020 r. a 24 maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875).
Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że nadal trwająca pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów, co może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. Sądowi jest również z urzędu wiadomym, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a jednocześnie Prezydent [...] prowadzi znaczną ilość takich spraw jednocześnie. To również może częściowo tłumaczyć opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd wskazuje, że według treści art. 149 § 2 ppsa zastosowanie tego środka zostało pozostawione do uznania Sądowi. W ocenie Sądu instytucja sumy pieniężnej może mieć zastosowanie w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy opóźnienie w rozpoznaniu sprawy jest znaczne a jednocześnie brak okoliczności które mogłyby ten stan rzeczy tłumaczyć. Z uwagi na okoliczności podniesione wyżej, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi i w tym zakresie skargę oddalił.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie czterech miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji) o zwrocie kosztów sądowych orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji).
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.