Uzasadnienie
K.P., B.K. i U.S. pismem z dnia 30 listopada 2016 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
K.P., B.K. i U.S. złożyły do Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa) wniosek z dnia 6 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...].
K.P., B.K. i U.S. pismem z dnia 14 października 2016 r. wezwały Ministra do usunięcia naruszenia prawa poprzez nieterminowe załatwienie sprawy.
W skardze na bezczynność skarżące zarzuciły organowi niewydanie decyzji w zakreślonym przez ustawodawcę terminie, przesuwanie terminu wydania decyzji bez wskazania istotnej przyczyny zwłoki oraz naruszenie zasady szybkości postępowania i koncentracji materiału dowodowego. W związku z powyższym wniosły o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd, stwierdzenie, iż bezczynność Ministra nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Ponadto skarżące wniosły o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie wskazując na dużą liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków, złożoność toczących się postępowań i związanym z nimi nakładem pracy oraz konieczność rozpatrywania spraw według kolejności wpływu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia 6 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie wpłynął do Ministra w dniu 13 lutego 2014 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu wniosku o odszkodowanie, organ podjął pierwszą czynność w sprawie w dniu 30 maja 2014 r. kiedy zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o wypożyczenie akt sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. Pismami z dnia 31 maja 2014 r. oraz 28 sierpnia 2014 r. Minister zwrócił się do Prezydent [...] o wypożyczenie dokumentów własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz udzielnie informacji, czy wniosek dekretowy dotyczącej nieruchomości został rozpoznany.
Pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. organ zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o wypożyczenie części akt nieruchomości. W dniu 21 grudnia 2016 r., po prawie dwuletniej bezczynności, Minister pozyskał opinię geodezyjną dotyczącą niniejszej sprawy, a w dniu 22 grudnia 2016 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Nie sposób nie zauważyć, że wskazane czynności zostały podjęte w konsekwencji wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które wpłynęło do organu w dniu 17 października 2016 r. oraz wniesienia przedmiotowej skargi w dniu 2 grudnia 2016 r. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.
Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowy grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie grzywny oraz o przyznanie sumy pieniężnej Sąd oddalił skargę w tym zakresie.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że skarżące występując z wnioskiem o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. winny wskazać, czy wnoszą o wymierzenie organowy grzywny, czy też o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Treść powołanego przepisu wskazuje na to, że brak jest podstaw do jednoczesnego zastosowania obu środków o charakterze dyscyplinująco-represyjnym.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).