Uzasadnienie
Pismem z 15 kwietnia 2013 r. T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 położony w W., przy ul. [...], stanowiący część nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] m2, położnej przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), oznaczonej hipotecznie jako działka z "[...]".
Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność J. J., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie stanowi zaś własność komunalną.
Wnioskiem z [...] lutego 2012 r. T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J., następcy prawni przeddekretowego właściciela, złożyli wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sprawa toczy się od ponad roku. Wskazano, że pismem z 14 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżących złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie i do dnia złożenia skargi na bezczynność, zażalenie to nie zostało rozpoznane. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że postanowienim z [...] marca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia skarżących na niezałatwienie sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie, Wojewoda [...] wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na załatwienie sprawy do 5 lipca 2013 r., który jeszcze nie minął. Wskazał, że do zakończenia postępowania odszkodowawczego w przedmiotowej sprawie niezbędne jest jeszcze ustalenie, czy w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 21 października 1945 r. grunt przy ul. [...] mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, oraz kiedy dawny właścicel utracił możliwość posiadania przedmiotowej nieruchomości. Organ podniósł, że w tym celu wystąpił do Archiwum [...] W. po dokumenty dotyczące zabudowy przedmiotowej nieruchomości, oraz do Wydziału [...] i [...] w Dzielnicy [...] – po dokumenty dotyczące inwestycji realizowanych na przedmiotowym gruncie.
Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga jest uzasadniona.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Przedmiotem skargi T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] lutego 2012 r. o przyznanie odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 położony w W., przy ul. [...], stanowiący część nieruchomości o ogólnej powierzchni m2, położnej przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), oznaczonej hipotecznie jako działka z "[...]".
Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce.
Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących, będących spadkobiercami przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu 9 lutego 2012 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 9 kwietnia 2012 r.
Tymczasem, mimo upływu ponad roku od wniesienia ww. wniosku, Prezydent [...] nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się: do Wydziału [....] i [...] dla Dzielnicy [...] o dokumenty dotyczące inwestycji realizowanych na przedmiotowym gruncie oraz do Archiwum [...] W. o dokumenty dotyczące zabudowy przedmiotowej nieruchomości w celu ustalenia czy w dniu wejścia w życie dekretu z 21 października 1945 r. przedmiotowy grunt mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne oraz kiedy dawni właściciele utracili możliwość posiadania (vide: pisma z [...] odpowiednio nr [...] i nr [...]).
Pierwszy raz Prezydent poinformował strony o jego postępach, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., dopiero w następstwie wniesionej skargi do sądu (co wynika z zestawienia daty skargi – [...] kwietnia 2013 r. oraz daty pisma organu, tj. [...] maja 2013 r.), wyznaczając go wówczas do dnia 30 czerwca 2013 r.
Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.
W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował, aczkolwiek niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.