Uzasadnienie
Pismem z [...] stycznia 2020 r. B. W. i G. N. wniosły skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...].
Skarżące zarzuciły organowi naruszenie art. 12 § 1 i 35 § 1 i 3 k.p.a. Wniosły o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę B. W. i G. N. organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w niniejszej sprawie na rzecz stron G. N., B. W. i J. N., w dniu [...] czerwca 2016 roku Prezydent [...] wydał decyzję o ustaleniu odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279) nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z "[...]", projektowany hip. nr [...], która obecnie wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Decyzja ta jest ostateczna. Pismem z [...] marca 2019 roku ww. strony wniosły o przyznanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości warszawskiej - budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...]. Obecny adres ul. [...] (a właściwie [...]), która obejmuje swym zakresem różne dawne nieruchomości hipoteczne, w tym proj. hip. nr [...], ale także [...] oraz [...].
W ww. wniosku powołano się na udział, który przysługiwał poprzednikom prawnym stron w całej nieruchomości o pow. [...] m2. Powyższe znacznie komplikuje ustalenie zakresu wniosku, a w szczególności, czy decyzją z [...] czerwca 2016 roku nie rozpoznano już wszelkich kwestii odszkodowawczych przysługujących ww. stronom.
Organ wskazał, że obecnie trwa sporządzanie opracowania geodezyjnego mającego na celu ustalenie stanu prawnego i faktycznego wszystkich dawnych nieruchomości obejmujących adres [...], także w związku z innymi postępowaniami administracyjnymi toczącymi się lub które toczyły się przed tut. organem, w tym z wniosków złożonych na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279). Skomplikowanie i złożoność sprawy oraz zakres wyjaśnień, które są konieczne do rozpoznania wniosku ww. stron sprawiają, że rozpoznanie podania i wydanie decyzji nie może nastąpić w czasie tak krótkim, jak oczekiwałyby strony. Pominięcie koniecznych wyjaśnień czy rezygnacja ze zgromadzenia dodatkowych dowodów mogłoby odbić się na prawidłowości i zgodności z prawem wydawanej decyzji administracyjnej. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach o ustalenie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.
Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania.
Pismem z [...] maja 2020 r. skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...] wniósł również M. N. Skarżący również zarzucił organowi naruszenie art. 12 § 1 i 35 § 1 i 3 k.p.a. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę M. N. organ wniósł o jej oddalenie podnosząc te same okoliczności co w odpowiedzi na skargę B. W. i G. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 135/20, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. I SAB/Wa 135/20 (ze skargi M. N.) oraz I SAB/Wa 25/20 (ze skargi B. W. i G. N.) oraz zarządził prowadzenie ich pod sygn. I SAB/Wa 25/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. jako proj. hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy B. W., J. N. i G. N. pismem z [...] marca 2019 r. wystąpili z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...]. Pismem z [...] lipca 2019 r. ww. strony wystąpiły do Prezydenta [...] z ponagleniem.
W dniu [...] stycznia 2020 r. sporządzono opinię geodezyjną w sprawie przedmiotowej nieruchomości. Organ pismem z [...] lutego 2020 r. poinformował strony o aktualnym stanie sprawy praz przewidywanym terminie jej zakończenia. Z powyższych względów, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw.
Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałaby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym, pamiętać trzeba, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, nie zmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Podsumowując, powyższe determinuje ocenę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 3 i 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).