Uzasadnienie
A. D., K. K. i J. K., reprezentowani przez adw. J. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...].
Jak wynika z akt administracyjnych, A.D., K. K. i J. K., reprezentowani przez adw. J. S., wnioskiem z 19 września 2012 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu W.) wystąpili do Prezydenta W. o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za w/w nieruchomość [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279).
Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik wnioskodawców pismem z 5 listopada 2012 r. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Uznając zażalenie za uzasadnione organ wojewódzki postanowieniem z [...] stycznia 2013 r., nr [...] wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do 31 marca 2013 r.
W związku z dalszą bezczynnością organu, A. D., K. K. i J. K., reprezentowani przez adw. J. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczyli, że Prezydent nie dotrzymał terminu, który sam sobie wyznaczył oraz dodatkowego, wyznaczonego przez Wojewodę [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie.
Na wstępie podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z 19 września 2012 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania, organ podejmował czynności w sprawie (pismami z 11 grudnia 2012 r., 4 marca 2013 r. i 20 maja 2013 r. wystąpił do odpowiednich komórek organizacyjnych Urzędu W. oraz Archiwum Państwowego W. o udzielenie niezbędnych informacji oraz przesłanie dokumentacji), to jednak działania te nie doprowadziły do zakończenia sprawy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę również pismo Prezydenta W. z 20 maja 2013 r. informujące pełnomocnika wnioskodawców o dodatkowym terminie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy odszkodowawczej do 30 września 2013 r., za wystarczający dla załatwienia wniosku z 19 września 2012 r. Sąd uznał termin jednego miesiąca.
Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, jednakże – jak to zostało wskazane powyższej – organ podejmował działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Ponadto oceniając charakter naruszenia przez Prezydenta przepisów prawa uwzględnić należy skomplikowany charakter sprawy, jakim jest niewątpliwie postępowanie odszkodowawcze oraz fakt, że organ informował strony o przyczynach niedotrzymania terminów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego (pismami z 12 grudnia 2012 r. i 20 maja 2013 r.), w tym o dodatkowym terminie załatwienia sprawy. Nie bez znaczenia jest również długość prowadzonego postępowania – skarga została wniesiona po upływie siedmiu miesięcy od złożenia wniosku o odszkodowanie.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.