Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. A.D. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], dz. [...].
Sprawa miała miejsce w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] października 1949 r. do organu wpłynął wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], dz. [...].
Decyzją z [...] lipca 1970 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło przyznania użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości w części działek [...].
Decyzją z [...] grudnia 1992 r. Prezydent [...] uchylił z urzędu, w części dotyczącej gruntu o powierzchni [...], z ww. działki nr [...], wskazaną uprzednio decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1970 r.
Decyzją z [...] października 2015 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1970 r. w części dotyczącej działek nr [...], z wyłączeniem gruntu objętego decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 1992 r. nr [...].
Pismem z [...] września 2016 r. A.D. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie.
Postanowieniem z [...] lutego 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione z uwagi na to, że akta własnościowe nieruchomości zostały przekazane przez Prezydenta do Kolegium w innej sprawie i następnie zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. A.D. wniósł skargę do tut. Sądu na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu skargi wskazał na niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym i wniósł o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że nie można mówić o bezczynności organu, w sytuacji kiedy toczy się postępowanie sądowoadministracyjne, którego wynik ma wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosku strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], obejmującej działki nr [...], w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z [...] października 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej. Decyzją z [...] października 2015 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1970 r. w części dotyczącej działek nr [...], z wyłączeniem gruntu objętego decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 1992 r. nr [...]. Po otrzymaniu przez organ powyższej decyzji Kolegium z [...] maja 2016 r. oraz pomimo wniesienia przez skarżącego zażalenia, Prezydent nie podjął żadnej czynności w sprawie. Organ informował jedynie, że nie posiada obecnie akt własnościowych sprawy z uwagi na toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w związku z czym nie mógł zakończyć sprawy zainicjowanej przedmiotowym wnioskiem.
W ocenie Sądu, wskazane okoliczności nie mogą stanowić podstawy do zaprzestania działania organu w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Prezydent mógł przecież zwrócić się do Sądu o zwrot lub wypożyczenie akt, a czynności takich nie podjął.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Należy pamiętać, że pierwotny wniosek został złożony w dniu [...] października 1949 r., a decyzję Kolegium z [...] maja 2016 r. organ otrzymał już w połowie 2016 r. Od tamtej pory Prezydent nie powziął jakichkolwiek czynności w celu załatwienia sprawy. Brak podejmowania działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu niewątpliwie pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz opłata za pełnomocnictwo w kwocie 17 zł.