Uzasadnienie
M. B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 marca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", obejmującą działkę nr [...], obręb [...] o pow. [...] ha, KW nr [...].
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.
Nieruchomość ozn. hip. "[...]" wchodzi w skład obecnych dziełek ewid.: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (której dotyczy przedmiotowy wniosek o odszkodowanie z dnia 26 marca 2013 r.), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].
Wnioskiem z dnia 26 marca 2013 r. spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości – M. B. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", obejmującą działkę nr [...], obręb [...] o pow. [...] ha, KW nr [...].
Z uwagi na niepodjęcie żadnej czynności w sprawie, wnioskodawczyni pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uznał zażalenie za bezzasadne. W międzyczasie bowiem, Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość obejmującą działkę nr [...], obręb [...] o pow. [...] ha, do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia całego wniosku dawnych właścicieli z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ozn. hip. "[...]".
Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił w/w postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda stwierdził, że w stosunku do przedmiotowej działki – objętej wnioskiem M. B. z dnia 26 marca 2013 r. – została wydana przez Prezydenta W. decyzja z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego działkę ewid. nr [...] przy ul. [...] w W. Odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania.
Mając na uwadze dalszy brak rozstrzygnięcia w sprawie, M. B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 6 marca 2014 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", obejmującą działkę nr [...], obręb [...] o pow. [...] ha, KW nr [...]. Skarżąca zaznaczyła, że od września 2013 r. organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. W związku z powyższym wniosła o wyznaczenie Prezydentowi W. terminu zakończenia postępowania nie dłuższego niż 2 miesiące o daty zwrotu akt administracyjnych organowi, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność miała charakter rażący, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony pismem z dnia 15 maja 2014 r. został poinformowany o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Prezydent wyjaśnił, że ze względu na konieczność zgromadzenia dokumentów, zwłaszcza tych o które wystąpiono pismem z dnia 15 maja 2014 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] i do Archiwum Państwowego, nie było możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa.
Odnosząc się do wniosku skarżącej odnośnie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Prezydent W. wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa).
Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 Kpa do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa).
Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 Kpa upłynęły, zaś postępowanie z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", obejmującą działkę nr [...], nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu.
Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie z dnia 26 marca 2013 r. w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdził, że doszło do rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 Kpa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W przedmiotowej sprawie, uwzględniając okresy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia zawieszenia postępowania (postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r.) oraz od dnia wydania we wrześniu 2013 r. przez Wojewodę [...] postanowienia o uchyleniu w/w postanowienia Prezydenta W. zawieszającego z urzędu postępowanie odszkodowawcze do dnia wniesienia skargi na bezczynność, bezspornym jest, że Prezydent W. nie podjął w tym czasie żadnej czynności zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego sprawy i do zakończenia postępowania.
Dopiero przed przekazaniem przedmiotowej skargi do Sądu organ zwrócił się pismami z dnia 15 maja 2014 r. do odpowiednich jednostek organizacyjnych W. o przesłanie niezbędnej dokumentacji. Pismem z tej samej daty organ po raz pierwszy poinformował też pełnomocnika wnioskodawczyni o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 września 2014 r. Taki sposób prowadzenia postępowania wskazuje, że Prezydent W. nie zmierzał do rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby można było na gruncie prawa usprawiedliwić sposób prowadzenia postępowania, w sytuacji, gdy pierwsza czynność w sprawie zostaje podjęta po wpłynięciu skargi na bezczynność.
W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.