Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. M. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność [...] z siedzibą w [...] ([...]) w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie złożonego wniosku, ustalenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł, przyznania sumy pieniężnej w wysokości 500 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja z dnia [...] stycznia 2021, którą ustalono skarżącemu prawo do świadczenia w formie bonu turystycznego na dwoje dzieci. Jednocześnie organ wskazał, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy związane było z koniecznością ustalenia okoliczności istotnych w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca organowi bezczynność przy rozpoznawaniu sprawy o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego. Ta bowiem zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że skarżący w dniu [...] października 2020 r. (data wpływu do organu) złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia w formie bonu turystycznego na dwoje dzieci: G. F. i M. F. W dniu [...] października 2002 r. (data wpływu do organu) [...] otrzymała z urzędu Miasta w [...] odpowiedź dotyczącą prawa do świadczenie wychowawczego przysługującego m.in. M. F., zaś w dniu [...] stycznia 2021 r. wydała decyzję nr [...] ustalające prawo do świadczenia w formie bonu turystycznego w kwocie po 500 zł na rzecz G.F. i M. F. Okoliczność ta powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu.
Wydanie decyzji przed rozpoznaniem skargi, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu ww. przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).
W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Zauważyć należy, że wniosek do organu wpłynął w dniu [...] października 2020 r., w dniu [...] października 2020 r. otrzymał żądaną informację o z Urzędu Miejskiego w [...]. Z powyższego zatem wynika, że od momentu wszczęcia niniejszego postępowania do dnia jego zakończenia, tj. do dnia [...] stycznia 2021 r. minęły blisko 3 miesiące, w trakcie których organ podejmował czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
W związku z tym, zdaniem sądu, choć zobowiązany podmiot podjął przewidziane prawem czynności dopiero po wniesieniu skargi, to z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu była wynikiem celowego i niezgodnego z prawem działania. Mając to na uwadze sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r. III OSK 2948/21(publik. CBOSA) środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Z przyczyn opisanych wyżej, zdaniem sądu, nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej(nazwanej w skardze odszkodowaniem) oraz wymierzenia organowi grzywny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżący na skutek niewydania decyzji w terminie ustawowym doznał uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie im sumy pieniężnej. Ponadto w dacie orzekania organ już wydał decyzję, dlatego brak było podstaw do stosowania wobec niego dodatkowego środka dyscyplinującego w postaci grzywny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.