Uzasadnienie
B. W. i I. C. (dalej: skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 października 2016 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1954 r., znak: [...].
Skarżące zarzuciły Kolegium naruszenie art. 35 § 1, 3 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "kpa") oraz 36 § 1 kpa poprzez bezczynność organu w załatwieniu sprawy i zaniechanie informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie wraz ze wskazaniem przyczyny zwłoki i wyznaczonym terminie do załatwienia sprawy, pomimo złożenia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Wniosły o: (i) zobowiązanie organu II instancji do wydania decyzji w sprawie w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zwrotu akt, (ii) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, (iii) stwierdzenie, że bezczynność organu wiązała się z rażącym naruszeniem prawa, (iv) wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", (v) przyznanie skarżącym od Kolegium sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 Ppsa oraz (vi) zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżące podniosły, że pomimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa do dnia wniesienia skargi Kolegium nie rozpoznało ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1954 r., znak: [...], jak również nie powiadomiło ich o przewidywanym terminie zakończenia sprawy. Skarżące wskazały ponadto, że do chwili złożenia przez nie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, organ nie podjął żadnej czynności w celu załatwienia sprawy. Dopiero miesiąc po wspomnianym wezwaniu organ zwrócił się do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] o przesłanie akt nieruchomości. Kolegium w żaden sposób nie wyjaśniło przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy, a także nie poinformowało skarżących o przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi zaznaczając, że pismami z dnia 10 stycznia 2017 r. i 28 lutego 2017 r. zwróciło się do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] o nadesłanie akt przedmiotowej nieruchomości, ale ich nie otrzymało. Uniemożliwia to prowadzenie tego postępowania, a pełnomocnik skarżących był informowany o wszystkich podejmowanych czynnościach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a Ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a Ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika, że wniesienie skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] poprzedziło złożenie przez skarżące do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym został spełniony wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.
Oceniając merytorycznie zasadność skargi podkreślić trzeba, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa, czy też nie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Kolegium, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 Ppsa, a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia 27 października 2016 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Sąd stwierdził też, że zaistniała bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę datę wpływu przedmiotowego wniosku (20 października 2016 r.) nie można mówić o znacznym przekroczeniu kodeksowych terminów. Ponadto należy zwrócić uwagę na historyczny charakter sprawy oraz jej nadzwyczajny tryb.
Jednocześnie w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej oraz wniosku o wymierzenie organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a (pkt 1 i 2 wyroku), art. 151 (pkt 3 wyroku) Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 (pkt 4 wyroku) niniejszej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800).