Uzasadnienie
H. S. i J. B. pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r., uzupełnionym w dniu 28 kwietnia 2017 r., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. "[...]" hip. [...].
Skarżące w złożonej skardze zarzuciły Prezydentowi [...] rażące naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych w kpa oraz wniosły o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 28 kwietnia 2017 r. wniesiono ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o przyznanie od organu, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg postępowania podkreślając, że wnioskiem z dnia 1 października 2012 r. wystąpiono o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. W związku z przedłużającym się milczeniem organu w dniu 4 lutego 2013 r. wniesiono zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. (w skardze błędnie wskazano 8 stycznia 2014 r.) uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do czterech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Mimo upływu wyznaczonego przez Wojewodę terminu Prezydent [...] nie wydał decyzji. Skarżące przytoczyły stosowne orzecznictwo dotyczące bezczynności organu oraz zasady określone w art. 6 kpa, art. 12 kpa, art. 35 kpa oraz art. 36 kpa i wniosły o uwzględnienie skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto czynności celem ustalenia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ zaznaczył, że wystąpiono o przesłanie akt własnościowych nieruchomości oraz pismem z dnia 20 marca 2017 r. poinformowano pełnomocnika stron o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 30 września 2017 r. Prezydent podkreślił ponadto, że waga spraw odszkodowawczych, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., w brzemieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa.
Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek z dnia 1 października 2012 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Urzędu [...] w dniu 8 października 2012 r. Pierwsze czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, podjęte zostały przez organ dopiero w maju 2013 r. - pismami z dnia 27 maja 2013 r. zwrócono się do określonych podmiotów o nadesłanie akt własnościowych i lokalizacyjnych nieruchomości oraz wypisów z ewidencji gruntów i stosownej mapy ewidencyjnej. Przy czym zaznaczyć trzeba, że powyższe działania podjęte zostały po złożeniu przez strony zażalenia z dnia 4 lutego 2013 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. Kolejne czynności zmierzające do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy podjęte następnie zostały w marcu 2017 r. Pismem z dnia 20 marca 2017 r. zwrócono się do Wydziału Regulacji Stanów Prawnych dla Dzielnicy [...] o przekazanie akt własnościowych oraz pismem z tej samej daty poinformowano pełnomocnika stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa i przewidywanym terminie jej zakończenia do dnia 30 września 2017 r. Z analizy przekazanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że poza wskazanymi czynnościami Prezydent [...] nie podejmował w istocie innych działań w sprawie.
Organ nie dochował też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2014 r., którym uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin załatwienia sprawy do czterech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami (tj. od dnia 28 października 2014 r.) Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana.
Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu.
Wobec podejmowania przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od 2012 r., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze miesięczny termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na wskazany charakter sprawy i stopień jej skomplikowania. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie wskazać trzeba, że przepis art. 149 § 2 P.p.s.a., przewidujący możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, wprowadzony został na mocy powołanej wyżej ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Wniosek o przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej nie mógł więc zostać uwzględniony. Powołany art. 149 § 2 P.p.s.a. nie ma bowiem zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Skarga w tym zakresie podlega więc oddaleniu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 151 orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).