Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/23

Uzasadnienie

V. Z. pismem z dnia 9 października 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego (postępowanie 384156405). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że od lutego 2023 r. nie otrzymuje wypłaty świadczenia, pomimo jej licznych kontaktów z organem.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania. Organ zaznaczył, że V. Z. w dniu 16 maja 2022 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci T. Z. i O. Z. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.

W wyniku automatycznego rozpatrzenia tego wniosku, przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na pełen okres świadczeniowy, tj. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Informację przekazano w dniu 24 maja 2022 r. za pośrednictwem platformy elektronicznej PUE ZUS.

1. V. Z. w dniu 3 lutego 2023 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci T. Z. i O. Z. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.

W wyniku automatycznego rozpatrzenia wniosku, przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na pełen okres świadczeniowy, tj. od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Informację przekazano w dniu 17 lutego 2023 r. za pośrednictwem platformy elektronicznej PUE ZUS.

Następnie, w wyniku weryfikacji rejestrów SPEC PESEL i Straży Granicznej ustalono, że V. Z. i jej dzieci utracili uprawnienia pobytowe w związku z wyjazdem z Polski w dniu 23 grudnia 2022. Ponowny przyjazd skarżącej do Polski w dniu 29 stycznia 2023 r. nie został odnotowany jako przyjazd do Polski związany z działaniami wojennymi w Ukrainie, wobec czego skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem na Ukrainę, a tym samym wstrzymano wypłatę świadczenia wychowawczego od lutego 2023 r. W sprawie nie została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty świadczenia.

Następnie 7 września 2023 r. został zaktualizowany Rejestr Straży Granicznej i data przyjazdu do Polski 29 stycznia 2023 r. została odnotowana jako przyjazd w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie.

W wyniku aktualizacji ww. rejestru wznowiono wypłatę świadczenia wychowawczego od miesiąca wstrzymania tj. od lutego 2023 r. Należności z tytułu wznowienia i wyrównania świadczenia za okres od lutego do października 2023 r. zostały przekazane na konto skarżącej w dniu 25 października 2023 r. Wniosek o umorzenie postępowania jest więc uzasadniony.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że przedmiotem skargi jest czynność faktyczna polegającą na niewypłaceniu określonych kwot pieniężnych z tytułu przysługującego skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
8. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3).

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że skarga na bezczynność lub przewlekłość jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, wymienione szczegółowo w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a.

Skarga V. Z. dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wypłaty zaległego świadczenia wychowawczego, którego wypłata została przez organ wstrzymana. Jak wynika z treści skargi skarżąca domaga się zobowiązania organu do wypłaty wstrzymanego świadczenia wychowawczego przyznanego jej na mocy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810).

Analizując przepisy określające właściwość sądów administracyjnych stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna, nie mieści się ona bowiem w zakresie przedmiotowym powołanego wyżej przepisu art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem Sądu wypłata wstrzymanego świadczenia wychowawczego, nie jest żadną ze spraw wymienionych w powołanym wyżej przepisie. Wypłata przyznanego świadczenia wychowawczego jest czynnością materialno – techniczną i nie następuje w drodze decyzji administracyjnej ani postanowieniem. Nie jest to również inny akty lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy zaznaczyć, że "inny akt lub czynność", o których mowa w tym przepisie to taki akt lub czynność, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy, jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygająca o tym czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki.

Wypłata świadczenia wychowawczego nie ustala, nie stwierdza ani nie potwierdza uprawnień bądź obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. Czynność ta nie jest zatem "innym aktem lub czynnością" w rozumieniu ww. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazano jest to czynność materialno – techniczna i nie mieści się w zakresie przedmiotowym powołanego wyżej art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga, której przedmiotem jest przewlekłość organu polegająca na niewypłacaniu wstrzymanego świadczenia wychowawczego przyznanego w trybie i na zasadach określonych w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Na marginesie zaznaczyć należy, że w dniu 25 października 2023 r. wstrzymane świadczenie zostało wypłacone skarżącej z wyrównaniem od miesiąca wstrzymania, tj. od lutego 2023 r.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.