Uzasadnienie
M. M. – reprezentowany przez adwokata L. Z. - pismem z [...] lipca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku, złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (j.t. Dz. U. 1945 r. Nr 50 poz. 279), o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...] położonej przy ul. G. ozn. jako [...] nr [...] we wsi [...] rej. hip. [...].
Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z [...] października 1948 r. K. M. wystąpił o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości w [...] przy ul. G., Nr hip. [...].
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło K. M. przyznania prawa własności czasowej. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Narodowej z dnia [...] kwietnia 1952 r, nr [...].
K. M. zmarł w Warszawie [...] marca 1994r. Spadek po nim nabyli Z. M., I. P. i M. M. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt III Ns [...]), którzy w dniu [...] czerwca 2005 r. wystąpili do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1952 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z [...] marca 1952 r.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdził, że w części decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1952r. oraz utrzymane w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1952 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. G., został wydana z naruszeniem prawa (w części dotyczącej sprzedanych lokali), a w części Minister stwierdził ich nieważność. Powyższa decyzja uprawomocniła się, co oznaczało to konieczność ponownego rozpoznania wniosku dekretowego z 1948 r.
Prezydent [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego położonej przy ul. G., w części dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] listopada 2014r., nr [...], utrzymało decyzję pierwszej instancji.
Wyrokiem z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 131/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M., Z. M. i I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2988/15 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2015 r. wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2005/17, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2014 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r.
Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2018 r., został zwrócone Prezydentowi [...] w dniu [...] maja 2018 r. Od tego czasu organ nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności zmierzających do jej zakończenia.
M. M. – reprezentowany przez adwokata L. Z. - pismem z [...] lipca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego wnosząc o:
- 1. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji zawierającej rozstrzygnięcie w sprawie w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku tut. Sądu,
- 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.),
- 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm prawem przepisanych.
Skarżący wskazał, że w następstwie wydania wyroku sygn. akt I SA/Wa 2005/17, organ jest zobowiązany do wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie wydał decyzji zawierającej takie rozstrzygnięcie dopuszczając się tym samym naruszenia przepisów art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. Organ nie powiadomił także skarżącego o przyczynach niedochowania terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Prezydent wskazał, że podejmował czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Na etapie analizowania materiału dowodowego doszedł do wniosku, że do zakończenia przedmiotowego postępowania niezbędne jest wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem w aktualnych działkach ewidencyjnych. Dlatego podjął już czynności zmierzające do jego wykonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie do dnia wyrokowania nie zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta decyzji.
W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpatrywaniu wniosku dekretowego należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce.
Jak wynika z akt sprawy decyzja w przedmiocie rozpatrzenia wniosku dekretowego została przez Prezydenta [...] wydana w dniu [...] sierpnia 2013 r., jednak została ona uchylona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie w z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2005/17. Akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta w dniu [...] maja 2018 r., a więc od tej daty rozpoczął się bieg termin do załatwienia sprawy.
Od tego czasu upłyną okres ponad 3 lat. Akta sprawy wskazują, że w tym okresie Prezydent nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do zakończenia sprawy. Organ nie informował również skarżącego o przyczynie niezałatwienia sprawy i nie wskazał terminu jej załatwienia.
Argumentacja Prezydenta podnoszona w odpowiedzi na skargę jest w ocenie Sądu niewystarczająca do uznania bezczynności organu za usprawiedliwioną. Jak wskazano bowiem wyżej dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. W przedmiotowej sprawie Prezydent dopiero w 2021r. stwierdził, że do zakończenia przedmiotowego postępowania niezbędne będzie wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem w aktualnych działkach ewidencyjnych. Aby dojść do takiego wniosku Prezydent potrzebował aż trzech lat, w ciągu których nie wykonał ani jednej czynności procesowej.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych. Za tak rażące bowiem przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy należy się skarżącemu swego rodzaju rekompensata jako zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżącego do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.