Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wyjaśnienie wątpliwości co do treści orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent W. przyznał P. S. świadczenie z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie świadczeń mieszkaniowych w miesiącu marcu 2014 r. w kwocie [...] zł oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. P. S. złożył wniosek o wyjaśnienie wątpliwości co do treści ww. decyzji wskazując, że "treść i wykładnia decyzji jest niezrozumiała i niejasna, wzbudza wątpliwości".
Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., skarżący wezwał Kolegium do zaprzestania naruszeń prawa w zakresie złożonego przez niego wniosku o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści ww. decyzji, a następnie wniósł wskazaną na wstępie skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r., przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący wniosek z dnia [...] kwietnia 2015 r. skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], pomimo iż jego żądanie dotyczyło wyjaśnienia wątpliwości związanych z decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r. Ponadto w treści skargi, w związku z tak zakreślonym żądaniem, skarżący domagał się od Kolegium wydania decyzji albo postanowienia. I tak, o ile organ zaniechał udzielenia wnioskodawcy stosownych informacji w niniejszej kwestii, o tyle tego rodzaju postawa organu nie usprawiedliwia, w ocenie Sądu, żądania skargi.
W tym miejscu zwrócenia uwagi wymaga, że skarżący zainicjował przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], a także przed tutejszym Sądem kilka tysięcy spraw zmierzających w istocie nie do ochrony jego praw lecz do sparaliżowania pracy organu administracji. Pozostaje to w sprzeczności z funkcjami Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy bezczynności w sprawie wniosku skarżącego o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nr [...], którą przyznano skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego. Zaznaczenia przy tym wymaga, że skarżący wniósł jednocześnie dwadzieścia wniosków o wyjaśnienie wątpliwości w różnych decyzjach. Tak sformułowane żądanie w niniejszej sprawie oraz ilość wniesionych skarg wskazuje, że skarżącemu nie chodzi o urzeczywistnienie prawa obywateli do obrony swych praw przed organem administracji.
Jego działanie nastawione jest w istocie na utrudnianie pracy podmiotu zobowiązanego do rozpoznawania sprawa z zakresu administracji publicznej, co sprzeczne jest z funkcjami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Rozważenia wymaga w tej sytuacji instytucja "nadużycia prawa". W doktrynie przyjmuje się, że W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (zob. A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 153). Nadużycie prawa to korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie (tak W. Jakimowicz, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, w: Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt V). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę.
Każde prawo podmiotowe przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, "Prokuratura i Prawo", 2007, nr 11, s. 49 i nast.; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5, s. 81 i nast.; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012, s. 50 i nast.; P. Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: Nadużycie prawa, pod red. H. Izdebskiego, A. Stępkowskiego, Warszawa 2003, s. 189; por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., IIFSK 1338/10). Tak samo oceniane jest działanie podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, pod red.
J. Górala, R. Hausera, J. Trzcińskiego, Warszawa 2005, s. 136). Podkreśla się, że stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (zob. np. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1382/15). Należy wskazać, że koncepcja zakazu nadużycia prawa do sądu jest przyjmowana także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zakłada się, że działania skarżącego, dla którego inicjowanie postępowań sądowych nie służy ochronie naruszonych praw, a stanowi cel sam w sobie, uznane być musi za nadużycie prawa do sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014 r., I OZ 175/14).
Mając powyższe na uwadze, nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Wnoszenie zatem do sądu administracyjnego skargi, która nie ma służyć rozstrzygnięciu realnego sporu między stronami bądź kontroli legalności działania (bezczynności administracji) czy której rozstrzygnięcie nie będzie rzutowało na prawa lub obowiązki stron – może być oceniane pod kątem nadużycia prawa. Zakaz nadużycia prawa w sposób oczywisty wiązać należy z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, w której znajduje swoją podstawę (por. K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5 s. 69; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych, s. 57; P. Przybysz, Nadużycie prawa..., s. 204-205).
Reasumując sąd uznał, że wniesienie przez skarżącego skargi na bezczynność organu w sytuacji, gdy swoim działaniem paraliżuje pracę organu, jest nadużyciem tego uprawnienia. Tak należy oceniać działania skarżącego w niniejszej sprawie, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie. Zatem żądanie zawarte w skardze należy uznać za nadużycie prawa i jako takie nie zasługujące na ochronę. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.