Uzasadnienie
E. Z. pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład majątku ziemskiego "[...]", uregulowany w księdze wieczystej Rep. Hip. nr [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ nie podjął żadnych czynności prowadzących do merytorycznego rozpoznania sprawy a kolejnym, już czwartym pismem informuje o przedłużeniu rozpoznania sprawy do 31 grudnia 2018 r.
Pismem z [...] stycznia 2017 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie, pomimo tego organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania odwołania. Zdaniem skarżącej termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony a skarga jest odpowiedzią na kolejne od 2 lat przesuwanie terminu rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie wskazując, że czas trwania postępowania odwoławczego uwarunkowany jest niezależnymi od organu okolicznościami, mianowicie dużą liczbą spraw wpływających do organu oraz konieczność rozpatrywania ich według kolejności wpływu. Minister podniósł, że wpływające do Ministerstwa wnioski i odwołania rozpatrywane są według kolejności wpływu i reguła ta jest ścisłe przestrzegana. Organ zwrócił również uwagę na organizację pracy w urzędzie, uzależnioną od zasad zatrudniania w jednostkach publicznych i wskazał, że tak określone obiektywnie uzasadnione przedłużanie terminu rozpoznania odwołania, przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynie zwłoki i wskazywaniu nowego terminu rozpoznania sprawy powinno wyłączyć zarzut przewlekłości. Minister podkreślił, że biorąc pod uwagę aktualny stan spraw oczekujących w Ministerstwie rzeczywistym zamiarem skarżonego organu było dotrzymanie terminu wymienionego w ostatnim zawiadomieniu, tj. 31 grudnia 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.
W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem od [...] czerwca 2016 r., kiedy to do organu odwoławczego wpłynęło odwołanie z [...] czerwca 2016 r. do dnia wyrokowania odwołania tego nie rozpoznał. Zauważyć również należy, że jedynymi czynnościami, które podjęto na etapie postępowania odwoławczego było wielokrotne informowanie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez organ okoliczność każdorazowego informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazywania nowego terminu rozpoznania sprawy, jak i powoływanie się na fakt rozpoznawania spraw według kolejności wpływu. Okoliczności te nie mieszczą się bowiem w przesłankach określonych w art. 35 § 5 kpa. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy nie może w takiej sytuacji usprawiedliwiać organu orzekającego od zarzutu bezczynności, czy też przewlekłości zwłaszcza, że żaden z tych terminów nie został przez Ministra dochowany, a w sprawie nie podjęto jakichkolwiek działań zmierzających do rozpoznania odwołania.
Wobec powyższego w ocenie Sądu, koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania odwołania z 27 czerwca 2016 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "ppsa" termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie przedmiotowego odwołania, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ppsa Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem odwołanie z [...] czerwca 2016 r. od decyzji Wojewody [...] wpłynęło do organu [...] czerwca 2016 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy.
Z akt administracyjnych wynika, że po otrzymaniu ww. odwołania organ swoje czynności ograniczył jedynie do informowania stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Sekwencja czynności organu, nawet biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sprawy wskazuje, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak podejmowania przez znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa.
Mając powyższe na względzie Sąd, w pkt 1 i 2 wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a ppsa. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości sto złotych.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.