Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. działającego jako starosta z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za kanalizację [...] znajdującą się na działce nr [...] oraz za kanalizację [...] i [...] znajdującą się na działce nr [...], położonych w B. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wniósł Prezydent Miasta [...].
W dniu [...] maja 2013 r. ww. odwołanie, przekazane przez Wojewodę [...], wpłynęło do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wystąpiła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o rozpoznanie odwołania. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało ponowione pismem z dnia 3 marca 2014 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...], nr [...]. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Organ nie skorzystał również z uprawnienia przewidzianego w art. 36 k.p.a. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie Ministra Infrastruktury do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Minister Infrastruktury i Rozwoju pismem z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do Wodociągów [...] o wskazanie, w terminie 7 dni, czy kanalizacja [...] znajdująca się na działce nr [...] oraz kanalizacja [...] i [...] znajdująca się na działce nr [...] według stanu na dzień [...] czerwca 2008 r. była własnością przedsiębiorstwa Wodociągi [...].
Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła do organu w dniu [...] maja 2014 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...]., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i wskazał, że decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż w chwili obecnej za względu na ww. rozstrzygnięcie bezczynność organu nie zachodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
W niniejszej sprawie organ w dniu wniesienia skargi pozostawał w bezczynności.
Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako Kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa).
W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13].
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał odwołanie Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], i w dniu [...] wydał w sprawie decyzję nr [...]. Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania odwołania Prezydenta Miasta [...] od ww. decyzji Wojewody [...]. Organ załatwił bowiem sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe w tym zakresie. Organ wydał akt, czego domagała się strona w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. W tym miejscu wskazać jednak należy, że przepis art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znacz i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ nie dokonywał w sprawie praktycznie żadnych czynności, jedynie pismem z dnia [...] maja 2014 r. – wystosowanym już po złożeniu skargi do Sądu – zwrócił się do Wodociągów [...] o wskazanie, czy kanalizacja [...] znajdująca się na działce nr [...] oraz kanalizacja [...] i [...] znajdująca się na działce nr [...] według stanu na dzień [...] była własnością ww. przedsiębiorstwa.
Zauważyć również należy, że pismo to mogło być wystosowane niezwłocznie po wpływie odwołania do organu a nie po upływie prawie roku. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie w ogóle stron nie zawiadomił i to nawet pomimo dwukrotnego wezwania przez skarżącą do usunięcia naruszenia prawa. Wobec czego postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa.
Jednocześnie organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie krótszym.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa." Na względzie należy mieć również treść art. 1 i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61., poz. 284 ze zm.).
Stosownie do tych przepisów każdy obywatel kraju podlegającego jurysdykcji Konwencji ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Ocena zachowania rozsądnego terminu rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania powinna przy tym uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy oraz opierać się na następujących kryteriach: ocenie stopnia złożoności i zawiłości sprawy, postępowania skarżącego i właściwych organów państwa oraz wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (D. Sześciło, Komentarz. Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie Beller przeciwko Polsce, skarga Nr 51837/99, ST 2008, nr 11, s. 84).
Ponadto także zgodnie z art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiącego o prawie do dobrej administracji, podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, 161 § 1 pkt 3, 119 pkt 2 oraz 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.