Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 maja 2012 r. J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. H., ozn. hip. jako "[...], działka nr [...].
Powyższy wniosek wpłynął do Prezydenta W. w dniu [...] października 2007 r.
Pismem z dnia [...] października 2007 r. organ wystąpił do wnioskodawców o wyjaśnienie rozbieżności dotyczących osoby właściciela przedmiotowego gruntu przez dostarczenie kopii aktu notarialnego zbycia lub aktualnego zaświadczenia z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości i poinformował, że wniosek przekazany zostanie do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu do Miasta W. po dostarczeniu przez wnioskodawców odpowiedniego postanowienia Sadu Rejonowego, określającego ich prawo do spadku po A. S. Natomiast w dniu następnym zwrócił się o przekazanie akt własnościowych ww. nieruchomości do innej jednostki organizacyjnej Urzędu Miasta. Zostały mu one przesłane w dniu [...] listopada 2007 r.
Z kolei pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. wnioskodawcy przesłali Prezydentowi W. ww. postanowienie spadkowe po A. S. oraz wyjaśnili związane z ich wnioskiem wątpliwości. Do pisma załączyli zaświadczenie Wydziału Hipotecznego z dnia [...] kwietnia 1944 r.
Dnia [...] października 2008 r. organ prowadzący postępowanie wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miasta W. o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic obecnych działek ewidencyjnych i granic hipotecznych nieruchomości z uwzględnieniem jej podziału na plac nr [...] i plac nr [...] oraz wypisów z rejestru gruntów obejmujących przedmiotową nieruchomość. Zwrócił się również do Sądu Rejonowego dla W. – [...] o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości pod nazwą "[...]" W-[...].
W odpowiedzi na powyższe żądanie Biuro poinformowało - przy piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. - że nie można określić granic przedmiotowej nieruchomości na podstawie dokumentów i materiałów znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków. Odpisy dokumentów z księgi wieczystej zostały natomiast nadesłane przy piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r.
Następnie w dniu [...] sierpnia 2009 r. wpłynęły do Prezydenta W. dokumenty potwierdzające, że pozbawienie możliwości faktycznego władania działką spadkobierców byłego właściciela działki nastąpiło po dniu [...] kwietnia 1958 r. oraz sporządzona przez geodetę aktualna mapa ewidencyjna z wykreślonymi granicami dawnej działki dekretowej i rozliczeniem jej powierzchni.
Pismami z dnia [...] września 2009 r. Prezydent W. wystąpił do Archiwum Państwowego o udzielenie informacji, czy w dniu [...] listopada 1945 r. na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się budynki mieszkalne oraz o przesłanie dokumentów potwierdzających te okoliczności, a także o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia ww. nieruchomości w ogólnym planie zabudowania Miasta W., zatwierdzonym w dniu [...] sierpnia 1931 r. Zwrócił się również do Biura Geodezji i Katastru Urzędu o przesłanie wypisów z rejestru gruntów dla wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości działek ewidencyjnych, jak i Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] - o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania objętej postępowaniem nieruchomości.
Informacja z ewidencji gruntów została przesłana do organu przy piśmie z dnia [...] października 2009 r., zaś przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. ww. Wydział Architektury i Budownictwa udzielił informacji, że nie znaleziono żadnych dokumentów dotyczących decyzji związanych z zatwierdzeniem projektu osiedla domów szeregowych, które powstało na terenie wskazanym przez wnioskodawcę.
Z kolei w dniu [...] marca 2010 r. organ prowadzący postępowanie wystąpił do innej jednostki organizacyjnej Urzędu o przesłanie akt lokalizacyjnych, obejmujących przedmiotową nieruchomość, a także ponownie do Archiwum Państwowego o udzielenie informacji wskazanych we wniosku z dnia [...] września 2009 r.
Organowi prowadzącemu postępowanie przekazane zostały w dniu [...] kwietnia 2010 r. przez Archiwum Państwowe kopie fragmentów wskazanych w żądaniu akt Zespołów Biuro Odbudowy [...] i Kolekcja I map i planów W. dotyczące nieruchomości położonej przy ul. H., zaś w dniu [...] maja 2010 r,. została przesłana część akt lokalizacyjnych wskazanych w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. inwestycji.
Dnia [...] października 2010 r. organ zwrócił się z kolei do Archiwum Akt Nowych o sprawdzenie czy w dostępnych tam zasobach znajdują się dokumenty dotyczące budowy na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej na nieruchomości objętej postępowaniem oraz do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Ten ostatni organ przekazał skierowane do niego pismo do Archiwum Urzędu Miasta W. Natomiast ten ostatni podmiot w dniu [...] grudnia 2010 r. poinformował, że nie odszukał żądanej dokumentacji. Ponadto przesłał dokumenty dotyczące inwestycji przedsiębiorstwa "[...]" przy ul. H. w rejonie ul. L. Archiwum Akt Nowych w dniu [...] stycznia 2011 r. poinformowało, że nie odnaleziono wskazanych w żądaniu dokumentów.
Następnie, w związku ze złożonym przez wnioskodawców zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, Prezydent W. przy piśmie z dnia [...] maja 2011 r. przekazał akta sprawy do Wojewody [...]. Zawiadomił także strony, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie zostanie wydana do dnia 30 września 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] r. Wojewoda [...] stwierdził bezczynność Prezydenta W. i wyznaczył dodatkowy, trzymiesięczny termin załatwienia sprawy od dnia zwrotu akt postępowania.
Akta sprawy zostały zwrócone Prezydentowi W. w dniu [...] czerwca 2011 r.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2012 r. organ administracji ponownie zwrócił o wydanie odpisu dokumentu akt księgi wieczystej.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniósła o: nakazanie organowi rozpoznania sprawy w terminie miesiąca od dnia zwrócenia mu akt sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu rażąco narusza prawo, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa oraz rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.
Ponadto wskazała, że organ winien z urzędu zlecić wykonanie potrzebnego operatu szacunkowego, jednak tego nie uczynił.
W dniu [...] lipca 2012 r. Prezydent ponownie zawiadomił strony postępowania o przesunięciu daty zakończenia decyzją sprawy do dnia [...] października 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że w przedmiotowej sprawie czasochłonne okazało się ustalenie przebiegu granic przedmiotowej nieruchomości hipotecznej według obecnej ewidencji gruntów. Dodał, że ze względu na złożony charakter postępowania obecnie trwa analiza zgromadzonej dokumentacji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa.
Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie wniosek taki złożyła skarżąca, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, w związku z czym skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Podnieść również należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała właśnie w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych Prezydent W. od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie, w październiku 2007 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Organ od [...] lutego 2012 r., aż do wniesienia skargi nie podjął żadnych czynności w sprawie i dopiero po wniesieniu skargi poinformował strony o kolejnym przesunięciu terminu jej zakończenia do dnia 30 października 2012 r.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. H. w W. Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc niniejsze postępowanie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona.
Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa."
Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność mimo, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu w październiku 2007 r., nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem Prezydent W. podjął cały szereg czynności zmierzających do merytorycznego zakończenia sprawy mimo, że niektóre uznać należy za nadmiernie rozciągnięte w czasie.
Z tych też względów także wniosek o ukaranie organu grzywną nie mógł zostać uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w związku z art. 119 pkt 2, art. 120 i art. 200 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.