Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 września 2010 r. S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...] oznaczoną jako działka numer ewidencyjny [...] (obręb [...]).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, S. P. wystąpił do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, która zdaniem skarżącego na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 roku przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - art. 73 ust. 3 (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) przeszła na własność Państwa.
Pismem z dnia 21 października 2008 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł zażalenie na nie załatwienie w terminie przez Prezydenta W. sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie wnioskodawcy za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 lipca 2010 r.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 1 września 2010 r. skarżący wskazał, że mimo upływu terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Wojewodę, Prezydent W. nie zakończył postępowania merytorycznym rozstrzygnięciem, a jedynie wezwał pełnomocnika skarżącego pismem z dnia 10 czerwca 2010 roku na podstawie przepisu art. 64 § 2 do uzupełnienia akt sprawy o dokument potwierdzający prawo własności wnioskodawców do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 roku w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Następnie organ stwierdził, ze wskazany w piśmie termin upłynął w dniu 29 czerwca 2010 roku, wobec czego pismem z dnia 21 lipca 2010 roku zawiadomił skarżącego o tym, że wniosek został pozostawiony bez rozpoznania.
Wobec powyższego S. P. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że jest bezzasadna wobec faktu nie złożenia przez skarżącego wymaganych przez organ dokumentów, czyli nie uzupełnienia braków w zakreślonym przez organ terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że w sprawie bezspornym jest, iż przez skarżących został wyczerpany tryb przewidziany przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Jak wynika bowiem z akt administracyjnych Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 lipca 2010 r.
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent W. od dnia 25 sierpnia 2005 r., kiedy to wpłynął do organu wniosek skarżącego, do dnia wyrokowania nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Zważyć przy tym należy, że pierwsze czynności w sprawie, tj. zobowiązujące min. skarżącego do złożenia:
- – dokumentu potwierdzającego prawo własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 - oryginału odpisu z księgi wieczystej,
- – ostatecznej decyzji Wojewody wydanej na podstawie art. 73 ust. 3 w/w ustawy,
- – ewentualnego uzupełnienia wniosku poprzez wystąpienie wszystkich uprawnionych (właścicieli lub spadkobierców na dzień 31.12 1998 r.),
- – oryginałów ewentualnych postanowień o nabyciu praw do spadku (w przypadku spadkobierców właścicieli), podjęte zostały już zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2005 roku.
Następnie pismem z dnia 4 maja 2009 roku, organ powiadomił pełnomocnika skarżącego o tym, że do w/w daty nie wpłynęła do organu z [...] Urzędu Wojewódzkiego ostateczna decyzja deklaratoryjna, potwierdzająca nabycie przedmiotowego gruntu pod drogę publiczną.
Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...], która znajduje się w aktach administracyjnych i stwierdza nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], dotyczy działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], nie zaś numerem [...], na który powołuje się skarżący. Wojewoda [...] na skutek wniosku pełnomocnika skarżącego odmówił sprostowania w/w decyzji poprzez wpisanie w miejsce numeru działki [...] nr [...], podnosząc, że zgodnie z ewidencją gruntów działkę ewidencyjną numer [...] w obrębie [...] stanowiły w dniu 31 grudnia 1998 roku tereny mieszkaniowe nie zajęte pod drogę publiczną. Organ wobec tego stwierdził, że nie można wniosku skarżącego uznać za wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki. W aktach administracyjnych brak decyzji administracyjnej stwierdzającej nabycie przez Gminę W. prawa własności działki oznaczonej numerem [...] położonej tamże przy ulicy [...].
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent W., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki.
W dalszym okresie, w szczególności po wydaniu decyzji przez Wojewodę [...] wyznaczającej Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy, organ podjął czynności polegające na ponownym wezwaniu pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentów w zakresie, posiadania których tenże wcześniej składał wyjaśnienia.
Odnosząc się do powyższych wyjaśnień organu wskazać jednak należy, że w przedmiotowej sprawie od momentu złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania minęło ponad 5 lat. Zdaniem Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że był to czas aż nadto wystarczający dla ustalenia, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zmianami).
W ocenie Sądu argumentacja podniesiona w odpowiedzi na skargę jest nieprzekonywująca. W niniejszej sprawie należy rozważyć charakter prawny pozostawienia podania bez rozpoznania. Przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego kwestii tej nie wyjaśniają. W doktrynie i orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko, że pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza stwierdzenie przez organ administracji publicznej, że podanie zawiera wadę określoną w art. 64 paragraf 2 kpa i że wskutek tego stało się ono bezskuteczne z mocy prawa. (W. Dawidowicz; Zarys procesu administracyjnego, str. 89). Pogląd ten przeważa też w orzecznictwie sądowym - NSA w wyroku z 23.01.1996 r. IISA 1473/94 ONSA 1997, nr 3, poz. 114 oraz niepublikowanym wyroku z 25.05.1999 r. I SA 1495/98 przyjął, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie następuje w formie decyzji ani postanowienia, co ma ten skutek, że skarga na tę czynność organu administracyjnego nie jest dopuszczalna.
Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 3.09.1992 r. MISA 1407/92 (OSP 1994, nr 6, poz.104), natomiast Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 8 czerwca 2000 roku III ZP 11/00 (OSNAPIUS z 2000 nr 19, poz. 702, OSP 2001 z 1 poz. 12 z glosą aprobującą B. Adamiak) podniósł, że pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa podania o wszczęcie postępowania nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Stanowisko takie zaaprobował również
J. Zimmerman w glosie do wyroku NSA z 3.02.1992 r. IV SA 1377/91 (OSP 1993 r.
- z. 10, poz. 205).
Przypomnieć należy, że wezwanie wystosowane w trybie art. 64 paragraf 2 kpa powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników - wyrok NSA z 23.01.11996 r. IISA 1473/94.
Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 kpa nie wyklucza natomiast zarzutu bezczynności i nie musi oznaczać niezasadności skargi na nie rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ administracji powinien był podjąć działania zmierzające do jej merytorycznego rozstrzygnięcia.
Ponadto, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa (wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 1985 r. sygn. akt SAB/Gd 21/85 - niepubl.).
Również w sprawie sygn. akt I SAB 155/99 NSA uznał, że brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość uznać należało za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym, a także w sposób rażący naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.