Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. M. S., W. S. i Z. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] rej. hip. [...].
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. (data prezentaty) M. S., W.S. i Z. S. wystąpili do Prezydenta [...] z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] rej. hip. [...].
Rozpoznając przedmiotową sprawę Prezydent [...] pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. zwrócił się do Urzędu [...] Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych ww. nieruchomości.
Następnie M. S., W. S. i Z. S. w dniu [...] czerwca 2015 r. (data prezentaty) wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent [...] zwrócił się do Urzędu[...] Biuro Geodezji i Katastru o przesłanie informacji z rejestru gruntów oraz fragmentu mapy ewidencyjnej z naniesionymi granicami działek.
Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika wnioskodawców o czynnościach podjętych w sprawie oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] października 2015 r.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia.
Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa.
Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Wojewoda dodał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Prezydent [...] nie podejmował czynności zmierzających do zakończenia niniejszego postępowania – tym samym pozostaje w bezczynności.
Każde przekroczenie terminu określonego w art. 35 kpa lub ustalonego w myśl art. 36 kpa skutkuje pozostawaniem organu administracji publicznej w bezczynności i upoważnia strony postępowania do złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa, a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia niniejszej sprawy.
Prezydent [...] podejmował dalsze działania w celu rozpoznania wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania i w tym celu pismami z dnia 28 grudnia 2015 r. zwrócił się do:
- - Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o nadesłanie informacji, kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na przedmiotowej nieruchomości i kiedy inwestycja została zakończona;
- - Dyrektora Archiwum Państwowego o udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie tej nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania [...] z dnia [...] sierpnia 1931 r. wraz z odpowiednim opisem dotyczącym tego terenu,
- - [...] Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości o udzielenie informacji, czy został złożony przez J. S. (poprzednika skarżących) wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy dotyczący nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. 23 rej. hip. [...].
Jednocześnie pismem z tego samego dnia poinformował pełnomocnika wnioskodawców o czynnościach podjętych w sprawie oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] kwietnia 2016 r.
Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też pismem z dnia [...] listopada 2015 r. M. S., W. S. i Z. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] rej. hip. [...].
Wnieśli w niej o zobowiązanie Prezydenta [...] do zakończenia tego postępowania przez wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie rozpoznającej ich wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość warszawską oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Poinformował również, że pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. pełnomocnik organu złożył odpis pisma:
- - Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2016 r. do Urzędu [...] Biuro Geodezji i Katastru o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy;
- - [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości z dnia [...] stycznia 2016 r. informującego, iż w rejestrze wniosków dekretowych brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku dekretowego dotyczącego nieruchomości położonej w [...]. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] rej. hip. [...] oraz, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...].
Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia
- - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] rej. hip. [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej.
W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak szereg czynności w sprawie mających na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji, poinformował również pełnomocnika skarżących o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie oraz o terminie rozpoznania wniosku.
Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.
Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin trzymiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny.
W tym czasie Prezydent m.st. Warszawy powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.