Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 lipca 2012 r. Z. G. i W. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...]w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Gminy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 5 grudnia 2005 r. skarżący wnieśli o wydanie decyzji stwierdzającej przejście na rzecz jednostki samorządu terytorialnego gruntu zajętego pod drogę ul. [...] w W. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Wojewoda [...]odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonych W., oznaczonych w ewidencji gruntów w obrebie ewidencyjnym [...] jako działki ewidencyjne nr [...]o pow. [...]m2 i [...] o pow. [...] m2.
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Minister Budownictwa uchylił w całości ww. decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dnia 30 kwietnia 2008 r. akta zostały zwrócone do Wojewody[...]. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. poinformowano skarżących, że ze względu na dużą ilość spraw termin rozpatrzenia sprawy nastąpi do 31 grudnia 2012 r.. Pismem z tej samej daty zwrócono się do Urzędu W. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] o nadesłanie dokumentacji geodezyjno –prawnej związanej z wyodrębnieniem gruntu zajętego pod część ulicy [...] wg stanu na 31 grudnia 1998 r.
Pismem z dnia 7 marca 2012 r. skierowanym do Wojewody [...]skarżący powołując się na art. 37 § 1 kpa wezwali do usunięcia naruszenia prawa.
Odpowiadając na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
Odnośnie zarzutu nie wyczerpania przez stronę środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, to należy uznać go za niezasadny. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz.270 dalej ppsa) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Na podstawie zaś art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w powyższym terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę zarówno na bezczynność danego organu jak i na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2002r., II S.A./Gd 3920/01, LEX nr 76109). Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie składania przez nią stosownego zażalenia. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie skarżący wyczerpali skutecznie tryb zażaleniowy z art. 37 § 1 K.p.a., bowiem pismem z dnia 7 marca 2012 r. zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" wystąpili do Wojewody[...]. Nie ma przy tym znaczenia nazwa jaką nadali swemu pismu, ani że nie wnieśli go do organu właściwego.
Strona nie ma obowiązku znać struktury organizacyjnej organów administracji, ani też organu właściwego do rozpoznania zażalenia. Z tych względów sąd uznał, że sytuacja taka świadczy o wyczerpaniu środka odwoławczego, co upoważnia Sąd do uznania skargi za dopuszczalną.
W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracyjny ma obowiązek poinformować stronę.
Mając na uwadze powyższe, przyjęto w orzecznictwie i doktrynie, że bezczynność organu administracji występuje, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął on żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie rozstrzygnięcia lub dokonaniem czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 "a" p.p.s.a. (vide J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 37 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 26 maja 2011r., II SAB/Bk 18/11, CBOSA). Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności czy bezczynność była zawiniona przez organ, ewentualnie czy jest następstwem przekonania organu o braku obowiązku podejmowania określonych aktów lub czynności. Z zasady ogólnej szybkości postępowania (art. 12 Kpa) wypływa obowiązek prowadzenia postępowania (załatwiania wniosków) w taki sposób, by nie można było zarzucić organowi zbędnej zwłoki czy opieszałości.
W niniejszej sprawie organ od daty zwrotu akt w dniu 30 kwietnia 2008 r. z Ministerstwa Budownictwa nie podjął żadnej czynności prowadzącej do zakończenia postępowania administracyjnego. Pierwsze dwa pisma wystosowane w tej sprawie noszą datę 13 lutego 2012 r. Pierwszym poinformowano skarżących, że ze względu na dużą ilość spraw termin rozpatrzenia sprawy nastąpi do 31 grudnia 2012 r.. Następnym z tej samej daty zwrócono się do Urzędu [...] o nadesłanie dokumentacji geodezyjno –prawnej związanej z wyodrębnieniem gruntu zajętego pod część ulicy [...] wg stanu na 31 grudnia 1998 r. Do dnia orzekania nie została wyda decyzja w sprawie Zatem ponad wszelką wątpliwość organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, co świadczy o tym, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje starań w celu jej zakończenia Zatem wskazane okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Wojewody [...], gdyż w rozpoznawanej sprawie Wojewoda z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z dnia 5 grudnia 2005 r., czym naruszył przepisy art. 35 § 3 i art. 36 § 1 w zw. z art.12 § 1 i 2 Kpa.
Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m. in. art. 149 P.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. do dnia wyrokowania nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i brak jakiejkolwiek aktywności organu, tym bardziej, że od dnia wejścia w życie powyższej ustawy do dnia rozprawy minęło ponad osiemnaście miesięcy, w ciągu których organ nie wykazał absolutnie żadnej aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy.
Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a, postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie terminy załatwienia sprawy.
Wobec tego skargę na bezczynność Wojewody [...]Sąd uznał za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.